término |
definición |
|||
|---|---|---|---|---|
|
"Do krytyków"
|
Julian Tuwim To wiersz, w którym Julian Tuwim w kpiący sposób odpowiada krytykom i pokazuje, że nie zgadza się z ich podejściem do poezji. Zamiast podniosłych, „wielkich” tematów wybiera zwykłą codzienność i właśnie w niej znajduje coś wartościowego Podmiot liryczny cieszy się chwilą, podkreśla radość życia i pokazuje, że poezja nie musi być skomplikowana. To wyraz skamandryckiego podejścia: prostoty, naturalności i sprzeciwu wobec narzuconych konwencji.
|
|||
|
"Do prostego człowieka"
|
Juliam Tuwim W wierszu „Do prostego człowieka” Julian Tuwim zwraca się bezpośrednio do zwykłego człowieka i ostrzega go przed manipulacją ze strony władzy i propagandy. Pokazuje, że rządzący i media mogą nakłaniać ludzi do wojny, używając wielkich słów jak „honor” czy „ojczyzna” ale w rzeczywistości chodzi o ich własne interesy. Podmiot liryczny zachęca, żeby nie dać się oszukać i nie iść bezmyślnie na wojnę. Wiersz ma wyraźnie antywojenny charakter i sprzeciwia się wykorzystywaniu zwykłych ludzi
|
|||
|
"Mieszkańcy"
|
Juliam Tuwim W wierszu „Mieszkańcy” Julian Tuwim krytykuje ludzi żyjących w mieście, pokazując ich jako bezmyślnych, schematycznych i skupionych tylko na powierzchownych sprawach. Opisuje ich życie jako monotonne i pozbawione głębszych refleksji. Podmiot liryczny patrzy na nich z dystansem, a nawet ironią, zarzuca im, że nie interesują się niczym ważnym, nie myślą samodzielnie i powtarzają utarte schematy. Wiersz jest więc krytyką społeczeństwa i jego płytkości.
|
|||
|
"But w butonierce"
|
Bruno Jasieński W wierszu podmiot liryczny pokazuje się jako ktoś, kto łamie wszystkie zasady i konwencje. Już sam tytuł (but w butonierce) jest absurdalny i ma szokować. Wiersz wyraża bunt przeciwko tradycji i „normalności” — zamiast powagi jest tu prowokacja chaos i zabawa formą. Podmiot liryczny chce wyróżniać się z tłumu i pokazuje swoją niezależność. To typowe dla futuryzmu: odrzucenie przeszłości, eksperymenty i chęć wywołania reakcji u odbiorcy.
|
|||
|
"Z Tatr"
|
Julian Przyboś W wierszu „Z Tatr” Julian Przyboś opisuje tragiczne wydarzenie - śmierc taterniczki na Zamarłej Turni. Utwór ma formę poetyckiego zapisu tego wspomnienia, skupionego na jednym, wstrząsającym momencie - upadku taterniczki. Podmiot liryczny pokazuje kontrast między ogromem i potęgą gór a kruchością ludzkiego życia. Wiersz jest pełen napięcia i emocji, a użyty język jest bardzo oszczędny co wzmacnia siłę przekazu i pozwala skupić się na samej tragedii oraz przeżyciu podmiotu.
|
|||
|
"Ulica"
|
Tadeusz Piper W wierszu „Ulica” Tadeusz Peiper pokazuje nowoczesne miasto jako uporządkowaną, dynamiczną przestrzeń ulicy, pełną ruchu i prostych geometrycznych form. Widać tu fascynację miastem i jego rytmem — Peiper podkreśla życie ulicy, światło, dźwięki i energię nowoczesnej przestrzeni. Utwór dobrze wpisuje się w hasło 3xM (miasto, masa, maszyna), bo pokazuje świat zdominowany przez technikę, zbiorowość ludzi i miejską organizację.
|
|||
|
"żal"
|
Józef Czechowicz W wierszu osoba mówiąca przedstawia wizję zagrożonego, mrocznego świata, w którym pojawia się poczucie nadchodzącej katastrofy. Podmiot liryczny mówi w pierwszej osobie i opisuje swoje doświadczenie jako drogę prowadzącą ku śmierci i zagładzie. Wiersz ma charakter katastroficzny — pełno w nim niepokoju, lęku i przeczucia końca. Podmiot liryczny utożsamia się z innymi ludźmi i przepowiada wspólny nieszczęśliwy los. Dodatkowo brak interpunkcji wzmacnia wrażenie chaosu i napięcia.
|
|||
|
„W malinowym chruśniaku”
|
Bolesław Leśmian Wiersz opisuje spotkanie dwojga młodych ludzi, którzy ukrywają się w malinach, z dala od innych. Są blisko siebie, rozmawiają niewiele, a ważniejsza jest cisza i ich obecność. Cała scena dzieje się wśród przyrody, która osłania ich przed światem i podkreśla wyjątkowość tej chwili.
|
|||
|
„Dziewczyna”
|
Bolesław Leśmian Dwunastu braci słyszy głos dziewczyny dochodzący zza muru i próbuje się do niej dostać. Przez długi czas wierzą, że dziewczyna naprawdę tam jest i że mogą ją odnaleźć. Gdy w końcu burzą mur, okazuje się, że za nim nic nie ma, a dziewczyna była tylko ich wyobrażeniem.
|
|||
|
„Urszula Kochanowska”
|
Bolesław Leśmian Urszulka po śmierci trafia do nieba, gdzie spełniają się wszystkie jej życzenia. Może mieć dom, zabawki i wszystko, co znała z życia na ziemi. Mimo tego czuje się samotna, ponieważ w niebie nie ma jej ojca, więc miejsce to nie daje jej prawdziwego szczęścia. Utwór sprzeciwia się wizji nieba jako idealnego miejsca, pokazuje, że same dobra i spełnione życzenia nie dają prawdziwego szczęścia bez obecności bliskich i więzi z nimi.
|
|||
|
„Topielec”
|
Bolesław Leśmian W „Topielec” Bolesław Leśmian przedstawia śmierć jako moment, w którym człowiek łączy się z naturą. Wędrowiec, skuszony „demonem zieleni”, zostaje wchłonięty przez przyrodę i zamienia się w jej część. Utwór pokazuje fascynację naturą, ale też jej groźną stronę i zastanawia się nad granicą między życiem a śmiercią. Całość zawiera liczne neologizmy, które nadają wierszowi tajemniczość i charakterystyczny styl.
|
|||
|
"Nike"
|
Maria Pawlikowska Jasnorzewska „Nike” to krótki wiersz który przez opis rzeźby Nike z Samotraki pokazuje miłość jako uczucie trudne, niespełnione, a jednocześnie trwałe. Zamiast symbolu zwycięstwa, bogini staje się obrazem miłości pozbawionej „rąk” (czyli możliwości spełnienia), która „goni” za ukochaną osobą.
|
|||
|
"Laura i Filon"
|
Maria Pawlikowska Jasnorzewska W wierszu Marii pawlikowskiej-jasnorzewskiej zostaje wykorzystana aluzja literacka do utworu Franciszka Karpińskiego pod tytułem Laura i Filon w zakończeniu bohaterowie rozsypują się w proch co świadczy o tym że dawny styl w jakim został napisany utwór stracił na swoim znaczeniu
|
|||