término  |
definición |
1. Początki dyscypliny naukowej – prekursorzy socjologii empezar lección
|
|
Socjologia to „dziecko” kryzysu i wielkich zmian XIX wieku (rewolucja przemysłowa i francuska). Za ojca socjologii uznajemy Augusta Comte’a, który w 1836 r. stworzył samą nazwę. AUGUST COMTE, Herbert Spencer, Emil Durkheim, Max Weber ➔ 1836 - August Comte stworzył nazwę Socjologia ➔ 1920- powstaje katedra socjologii w Poznaniu – Florian Znaniecki ➔ 1949- powstaje międzynarodowe stowarzyszenie socjologiczne
|
|
|
2. Przedsocjologiczna wiedza o społeczeństwie empezar lección
|
|
Przedsocjologia: Trójkąt: Intuicja (potoczna), Serce (sztuka), Rozum (filozofia). Ludzie zawsze badali społeczeństwo, ale zanim powstała nauka, robili to na trzy sposoby: Wiedza potoczna, Wrażliwość artystyczna, Filozofia społeczna • Filozofia społeczna: Najbliższa nauce, bo operuje logiką i dedukcją, ale jej błędem było to, że nie opierała się na badaniach empirycznych, tylko na tworzeniu wizji „państwa idealnego”. • Wiedza potoczna: Intuicyjna, emocjonalna i pełna stereotypów. To te wszystkie „mądrości ludowe”, które są odporne na fakty. • Wrażliwość artystyczna: Literatura i sztuka pokazują prawdę o społeczeństwie (np. powieści Prusa czy Dickensa)
|
|
|
3. Naukowość socjologii – model pozytywistyczny empezar lección
|
|
Pozytywizm: Społeczeństwo-Maszyna. Statystyka, fakty jak rzeczy, obiektywne spojrzenie. Zakłada się, że społeczeństwo ma swoje twarde prawa (jak grawitacja). Dominuje tu statystyka, obiektywizm i wiara, że jeśli coś zbadamy, będziemy mogli to w 100% przewidzieć. August Comte chciał, by socjologia była „fizyką społeczną”. W tym modelu badacz traktuje fakty społeczne jak rzeczy.
|
|
|
4. Naukowość socjologii – model humanistyczny empezar lección
|
|
Humanizm: Społeczeństwo. Weber, sens, rozumienie, "wejście w buty" badanego. Max Weber powiedział: „Chwileczkę, ludzie to nie kamienie”. Mają duszę, wolną wolę i nadają sens swoim działaniom. Tu socjologia staje się mniej przewidywalna, bo człowiek jest istotą świadomą i często działa na przekór prognozom (tzw. mechanizm Mertona). Model humanistyczny skupia się na rozumieniu (Verstehen). Ważne jest pojęcie współczynnika humanistycznego Znanieckiego – badacz musi uwzględnić to, jak sami ludzie widzą swoją sytuację.
|
|
|
5. Socjalizacja jako proces kulturowy empezar lección
|
|
Socjalizacja-Kultura: Kulturowy Inkubator. Przerabianie biologii na człowieka. To proces, w którym „biologiczne niemowlę” staje się „członkiem społeczeństwa”. Nie chodzi tylko o naukę jedzenia widelcem, ale o uwewnętrznienie (internalizację) całego systemu wartości i norm danej kultury. Bez socjalizacji kultura by wymarła, bo to jedyny sposób jej transmisji.
|
|
|
6. Mechanizmy i etapy socjalizacji empezar lección
|
|
Mechanizmy Kary i nagrody, naśladowanie. Etapy: Dom (pierwotna) vs Świat (wtórna). Mechanizmy: Wzmacnianie (system kar i nagród), naśladowanie (modelowanie zachowań) oraz przekaz symboliczny (język). • Wtórna (trwa całe życie, gdy wchodzimy w nowe role, np. zawodowe). Warto wspomnieć o resocjalizacji, która wymaga traumy (pozytywnej lub negatywnej), by zmienić głęboko zakorzeniony system wartości. Etapy socjalizacji: • Pierwotna (najważniejsza, w dzieciństwie, silna emocjonalnie) w socjalizacji pierwotnej jednostka uczy się podstaw współżycia społecznego
|
|
|
7. Osobowość w badaniach społecznych empezar lección
|
|
Osobowość: Kajdany (Adorno) vs Skrzydła (Inkeles). Sztywność vs Otwartość. Socjologia bada osobowość modalną (najczęstszą w danej grupie). Klasyczne badania to: • Człowiek nowoczesny (opowiada o tym Inkeles): Otwarty na zmiany, innowacyjny, planujący przyszłość i ufający innym. • Osobowość autorytarna (opowiada o tym Adorno): Powstała po II WŚ. Cechuje ją ślepe posłuszeństwo, brak ufności i nienawiść do „obcych”.
|
|
|
8. Rola społeczna, pozycja społeczna i tożsamość empezar lección
|
|
Rola/Pozycja: nasza pozycja społeczna, Kostium (rola) i Twarz (tożsamość). Pozycja to nasze miejsce w strukturze (np. student). Z każdą pozycją wiąże się rola, czyli scenariusz zachowań (prawa i obowiązki). Rola ma trzy warstwy: zachowania nakazane, zakazane i margines swobody. Tożsamość to nasze poczucie „Ja”. W rzeczywistości role, które gramy (np. w pracy), często zmieniają naszą prawdziwą osobowość i tożsamość.
|
|
|
9. Charakterystyka kultury jako atrybutu człowieka empezar lección
|
|
Kultura-Atrybut: Sztuczny świat. Wszystko jest naszą kulturą. Kultura to nasz „sztuczny świat”. Jest atrybutem człowieka, bo: obejmuje całość życia (nawet spanie i jedzenie jest kulturowe), jest wytworem zbiorowym, nie podlega wartościowaniu (złe zachowania to też kultura) i narasta w czasie.
|
|
|
10. Treść kultury: wzory zachowań i wartości empezar lección
|
|
Wzory/Wartości: Maska (idealne) vs Życie (realne). Uznaję ustami, czuję sercem. Dzielimy je na: - uznawane (wiemy, że są ważne), - odczuwane (nasza wewnętrzna potrzeba) - realizowane (to, co robimy). Paradoksem jest, że częściej realizujemy to, co „wypada” (uznawane), niż to, co czujemy. Kultura mówi nam, jak żyć. Wzory mogą być idealne (jak „powinno” być) i realne (jak jest faktycznie). Wartości to obiekty (materialne jak pieniądze lub idealne jak rodzina), które szanujemy.
|
|
|
11. Treść kultury: normy i sankcje empezar lección
|
|
Normy/Sankcje: Regulamin i Sędzia. Zasady gry i system kar/nagród. Normy to reguły gry. Cały ich zestaw tworzy system aksjonormatywny. Aby ludzie przestrzegali norm, stosuje się sankcje. Mogą być formalne (mandat, więzienie) lub nieformalne (pogarda, pochwała).
|
|
|
12. Etnocentryzm kulturowy empezar lección
|
|
Etnocentryzm: Moje najlepsze, reszta dziwna. To naturalna skłonność do uważania swojej kultury za najlepszą i oceniania innych przez jej pryzmat. Gdy etnocentryzm staje się agresywny, zmienia się w nacjonalizm lub szowinizm.
|
|
|
