VEURS 5vwo Aardrijkskunde begrippen

 0    208 tarjetas    l151428
descargar mp3 imprimir jugar test de práctica
 
término
definición

absolute afstand
empezar lección
de afstand uitgedrukt in kilometers

absolute ligging
empezar lección
de unieke ligging van een plaats in het graadnet

afstandsverval
empezar lección
het verschijnsel dat de interactie tussen gebieden afneemt naarmate de afstand toeneemt

amerikanisering
empezar lección
de verbreiding van de Amerikaanse (westerse) cultuur over niet-westerse gebieden

andersglobalisten
empezar lección
groep internationale actievoerders die zich verzet tegen de huidige, sterk door de mno's vormgegeven, globalisering

backwash-effecten
empezar lección
negatieve invloed van een gebied (meestal centrum) op de economische ontwikkeling van een ander gebied (meestal de periferie)

blokvorming
empezar lección
landen zoeken aansluiting en steun bij elkaar om hun positie (vooral economisch en militair) te versterken

communicatie- en informatietechnologie
empezar lección
alle technieken die het mogelijk maken op elektronische wijze te communiceren en informatie van het ene punt naar het andere punt te verspreiden

culturele globalisering
empezar lección
proces waarbij een grotere verwevenheid ontstaan tussen cultuurgebieden

culturele identiteit
empezar lección
centrale waarden van een cultuur waaraan een volk zijn eigenheid ontleent

dekolonisatie
empezar lección
proces waarbij de kolonies zelfstandig worden

economische globalisering
empezar lección
het proces waarbij de verwevenheid tussen gebieden op economisch terrein toeneemt met name door de opkomst van mno's

exploitatiekolonie
empezar lección
een kolonie die door het moederland gebruikt wordt als winstgewest (leveren van grondstoffen, afzetmarkt)

geografische mobiliteit
empezar lección
stroming van mensen, goederen, informatie en ideeën tussen gebieden

globalisering
empezar lección
het proces waarbij de verwevenheid tussen gebieden en samenlevingen op aarde toeneemt

global shift
empezar lección
een (mogelijke) verschuiving van het economische en politieke zwaartepunt van de landen rond de Atlantische Oceaan naar gebieden rond de Stille Oceaan

hegemoniale staat
empezar lección
een land dat gedurende een bepaalde periode grote delen van de wereld domineert op economisch, militair, financieel en cultureel gebied

imperialisme
empezar lección
het proces waarbij landen hun macht in andere delen van de wereld willen uitbreiden door gebieden te veroveren en te controleren

infrastructuur
empezar lección
het geheel aan verbindingen in een bepaald gebied: wegen, waterwegen, spoorwegen, vliegvelden, telefoon, telex, internet

interactietheorie van Ullman
empezar lección
theorie die ervan uitgaat dat uitwisseling van goederen, mensen of ideeën tussen gebieden alleen tot stand komt wanneer aan drie basisvoorwaarden is voldaan: complementariteit, transporteerbaarheid en geen tussenliggende mogelijkheden

lingua franca
empezar lección
de voertaal in een gebied waar meerde talen gesproken worden

lokalisering
empezar lección
de aanpassing van mondiale producten of diensten aan de lokale markt en cultuur

intercontinentaal knooppunt in een transportnetwerk

markteconomie
empezar lección
een economisch stelsel waarbij het functioneren van de markt bepaald wordt door het principe van vraag en aanbod en waarbij de rol van de overheid bescheiden is

mondialisering
empezar lección
het proces waarbij de verwevenheid tussen gebieden en samenlevingen op aarde toeneemt

verbindingen tussen gebieden en landen op economisch, politiek en sociaal-cultureel terrein

productieketen
empezar lección
de route die een product aflegt van idee of grondstof tot dienst of eindproduct

regionale identiteit
empezar lección
groepen mensen en gebieden koesteren hun identiteit en proberen de regionale kenmerken te behouden en te benadrukken

regionalisme
empezar lección
groepen mensen koesteren hun identiteit en proberen de regionale kenmerken te behouden en te benadrukken

relatieve afstand
empezar lección
de afstand uitgedrukt in tijd, geld en moeite die het kost om hem te overbruggen

relatieve ligging
empezar lección
de ligging van een plaats of gebied ten opzichte van andere plaatsen en gebieden

spread-effecten
empezar lección
de positieve economische invloed van een gebied op een ander gebied, zoals externe investeringen en overdracht van kennis, waardoor de welvaart in het gebied toeneemt

transportnetwerk
empezar lección
het geheel van transportlijnen met elkaar verbonden door knooppunten

transporttechnologie
empezar lección
technische voorzieningen die samenhangen met het vervoer van goederen en mensen

triade (triadisch netwerk)
empezar lección
het geheel van verbanden tussen de drie belangrijkste economische machtsblokken (VS, Japan en EU) in de wereld

tijd-ruimtecompressie
empezar lección
proces waarbij de relatieve afstand tussen plaatsen door de moderne transport- en informatietechnologie daalt

uitschuiving
empezar lección
proces van verplaatsing van bedrijven en functies vanuit een centrum naar buiten

handel waarbij zo weinig mogelijk handelsbelemmeringen zoals invoerrechten bestaan

vestigingskolonie
empezar lección
een gebied waar kolonisten zich blijvend vestigen

de manier waarop de wereld op economisch, politiek en sociaal-cultureel terrein is georganiseerd

WTO (wereldhandelsorganisatie)
empezar lección
internationale organisatie, in 1995 door de westerse landen opgericht, met als doel de bevordering van de internationale handel, de beslechting van handelsconflicten en de opheffing van handelsbarières

Het binnenste deel van de aarde, waar warmte ontstaat

De dunne buitenste schil van de aarde, die bestaat uit continentale en oceanische korst.

aardkorstplaten
empezar lección
Delen van de aardkorst die als geheel bewegen ten opzichte van andere aardkorstplaten.

Het deel van de aarde waar de aardkorst op drijft.

aardverschuiving
empezar lección
Het in beweging komen van los verweringsmateriaal op hellingen.

Stollingsgesteente dat ontstaat bij vulkaanuitbarstingen in subductiezones.

asthenosfeer
empezar lección
Het gedeelte van de mantel dat gedeeltelijk vloeibaar is en waar de lithosfeer overheen beweegt.

Stollingsgesteente dat ontstaat bij vulkaanuitbarstingen.

bergstorting
empezar lección
een grote rotsmassa die over een helling naar beneden glijdt.

Gesteente dat onder invloed van rek of druk in de aardkorst breekt.

breukgebergte
empezar lección
Gebergte dat ontstaat als langs een breuk delen van de aardkorst omhoog komen.

Het deel van een stratovulkaan dat overblijft als de bovenkant van de vulkaan door explosieve uitbarstingen instort.

chemische verwering
empezar lección
Het oplossen van gesteente door de inwerking van water, zuren en zuurstof

conglomeraat
empezar lección
Een gesteente dat ontstaat wanneer lagen grind worden samengeperst.

convectiestroming
empezar lección
Het systeem van stromingen van gesteente in de mantel.

convergente plaatbeweging
empezar lección
De beweging waarbij aardkorstplaten naar elkaar toe bewegen.

Nieuw land dat ontstaat op de plaats waar een rivier in zee uitmondt en het sediment zich ophoopt.

diepzeetroggen
empezar lección
De diepste plaatsen in de oceaan die ontstaan bij convergente plaatsbewegingen.

divergente plaatbeweging
empezar lección
De beweging waarbij aardkorstplaten uit elkaar bewegen.

Laagte in het terrein die ontstaat doordat grotten in kalksteen instorten.

effusieve eruptie
empezar lección
Een rustig verlopende uitbarsting van een vulkaan.

endogene processen
empezar lección
Processen zoals aardbevingen, vulkanisme, platentektoniek en gebergtevorming die 'van binnenuit'op de aardkorst inwerken.

plaats aan het aardoppervlak die direct boven de haard van de aardbeving ligt.

De uitschurende werking van water, wind of ijs dat in beweging is.

Een trechtervormige riviermonding die ontstaat bij grote eb-en-vloedverschillen.

exogene processen
empezar lección
Processen zoals verwering, erosie en sedimentatie die 'van buitenaf' op de aardkorst inwerken.

explosieve eruptie
empezar lección
Een explosief verlopende uitbarsting van een vulkaan.

fysische verwering
empezar lección
Het verbrokkelen van gesteente door het bevriezen van water, temperatuurwisselingen of de werking van wortels.

gesteentekringloop
empezar lección
De doorgaande omvorming van stollingsgesteente naar sedimentgesteente naar metamorf gesteente.

Metamorf gesteente dat ontstaat uit graniet.

Stollingsgesteente dat ondergronds stolt bij intrusies.

De zijde van de breuk die omhoog is bewogen.

Vulkanen die niet liggen bij randen van aardkorstplaten maar veroorzaakt worden door mantelpluimen.

hydrologische kringloop
empezar lección
De kringloop van het water.

Magma dat ondergronds stolt. Hierbij ontstaat graniet.

Sedimentgesteente dat ontstaat door het samenpersen van schelpen en kalksteen.

karstverschijnselen
empezar lección
Alle verschijnselen die ontstaan door het oplossen van kalksteen.

Koolstofkringloop
empezar lección
De continue verplaatsing van koolstof tussen de atmosfeer, hydrosfeer, biosfeer en lithosfeer.

Metamorf gesteente dat ontstaat uit schalie.

De aardkorst en het bovenste deel van de mantel dat als aardkorstplaten beweegt.

Metamorf gesteente dat ontstaat uit kalksteen

metamorf gesteente
empezar lección
gesteente dat ontstaat doordat bestaand gesteente onder druk komt en daardoor vervormt.

midoceanische rug
empezar lección
Het 'onderwatergebergte' op de oceaanbodem dat een wereldomspannend geheel vormt.

Het supercontinent dat ongeveer 225 miljoen jaar geleden bestond.

platentektoniek
empezar lección
Het bewegen van de aardkorstplaten.

Gesteente dat door druk in de aardkorst verbogen wordt.

plooiingsgebergte
empezar lección
gebergte dat ontstaat door de druk in de aardkorst waarbij gesteente geplooid en opgeheven wordt.

De ophoping van stenen die door een aardbeving naar beneden zijn gevallen.

pyroclastisch materiaal
empezar lección
Al het materiaal dat bij een vulkaan uitbarsting in de lucht wordt geslingerd, zoals lava, as en stenen.

schaal van Mercalli
empezar lección
Schaal waarbij de intensiteit van een aardbeving wordt gemeten aan de hand van de hoeveelheid schade die is aangericht.

Schaal van Richter
empezar lección
Schaal waarbij de intensiteit van een aardbeving wordt gemeten aan de hand van de hoeveelheid energie die vrijkomt.

sedimentgesteente dat ontstaat door het samenpersen van lagen klei.

de kern van het continent, waar de oudste gesteenten voorkomen.

schildvulkaan
empezar lección
Een vulkaan die ontstaat doordat de dun vloeibare basaltische lava 'rustig' vanuit de krater uitstroomt en een uitgestrekt gebied kan bedekken.

Metamorf gesteente dat ontstaat als kleihoudend gesteente onder grote druk komt te staan.

Het losse materiaal dat door rivieren of de wind wordt meegenomen.

sedimentatie
empezar lección
Het ophopen van sediment op plaatsen waar de snelheid van water op wind afneemt.

sedimentgesteente
empezar lección
Gesteente dat ontstaat door het samenpersen van sediment.

De zijde van de breuk die omlaag is bewogen.

Metamorf gesteente dat ontstaat uit bruinkool.

stollingsgesteente
empezar lección
Gesteente dat ontstaat doordat vloeibare lava of vloeibaar magma stolt.

stratovulkaan
empezar lección
Kegelvormige vulkaan die bestaat uit een gelaagde opbouw van afwisselend as- en lavalagen.

Het wegduiken van oceaanbodem in de mantel.

transforme plaatbeweging
empezar lección
De beweging waarbij aardkostplaten langs elkaar bewegen.

Golven die ontstaan door aardbevingen op de bodem van de oceaan.

Het uiteenvallen van gesteente door inwerking van water, temperatuur, wortels en zuren

Sedimentgesteente dat ontstaat door het samenpersen van lagen zand.

afgeleide ontwikkeling
empezar lección
Andere partijen of gebieden bepalen de richting waarin en de manier waarop een gebied groeit.

In een gebied wordt het beste aan natuur, arbeid en kapitaal weggenomen of ingezet ten behoeve van een ander gebied.

agrarische involutie
empezar lección
steeds > ppl in de bevolkingslandbouw zonder dat het basispatroon van werken en productiviteit hierdoor wezenlijk verandert.

agribusiness
empezar lección
Een wereldwijd eco en pol netwerk over de productie van voedsel; v ontwikkelen van nieuwe gewassen t/m verkoop

agrochemische vervuiling
empezar lección
Het door de landbouw in de kringlopen brengen van schadelijke stoffen (mest, insectenbestrijdingsmiddelen).

assimilatie
empezar lección
Migranten passen zich zodanig aan de nieuwe samenleving aan dat ze onherkenbaar worden (eenzijdige beïnvloeding).

assimilatiepolitiek
empezar lección
Overheidsbeleid dat erop gericht is om minderheden onder te brengen in de culturele hoofdstroom.

autocratisch regime
empezar lección
Een dictatoriale regering die zich weinig aantrekt van de mening van de burgers.

autonome ontwikkeling
empezar lección
Het zelf kunnen bepalen van de richting waarin en de manier waarop je wilt groeien.

biodiversiteit
empezar lección
De soortenrijkdom aan planten en dieren.

Het wegtrekken van de hooggeschoolde mensen uit een regio.

cirkelmigratie
empezar lección
Het heen en weer reizen van arbeidsmigranten tussen het herkomstgebied en het gebied waar men werk heeft.

complementariteit
empezar lección
Het ene gebied heeft iets te bieden waar in een ander gebied vraag naar bestaat.

culturele minderheid
empezar lección
Een bevolkingsgroep die zich niet verwant voelt met de culturele hoofdstroom van die staat (normen, waarden en tradities).

deagrarisatie
empezar lección
Het proces waarbij de landbouw snel aan betekenis inboet en mensen uitstoot.

duurzaamheid
empezar lección
zoekt evenwicht behoeften bewoners, de milieugevolgen, sociale gelijkheid; geen gevaar voor toekomstige generaties en kringlopen moeten intact blijven.

etnische minderheid
empezar lección
bevolkingsgroep die wat betreft afkomst (ras, volk) binnen een staat kleiner is dan de dominante bevolkingsgroep, vaak verweven met culturele minderheid.

federale staat
empezar lección
Een verbond van afzonderlijke staten die naar buiten optreden als één geheel (bondstaat). Bepaalde binnenlandse aangelegenheden regelen ze ook gezamenlijk (politie).

federalisme
empezar lección
Het streven naar politieke en culturele zelfstandigheid van gebieden binnen een staat.

good governance
empezar lección
transparante manier van besturen; bevolking heeft zeggenschap over besteding belastinggeld en kan regeringsbeleid controleren en beoordelen.

groene revolutie
empezar lección
modernisering vd landbouw door de toepassing van moderne kennis in de vorm van machines, kunstmest, hoogwaardig zaaigoed, fokvee en moderne irrigatie.

hazardmanagement
empezar lección
Een planmatige vorm van gevarenbeheersing door risico's in kaart te brengen, voorzorgsmaatregelen te nemen, en rampenplannen op te stellen en aan de hand daarvan te oefenen.

Migranten passen zich aan en maken deel uit van de samenleving zonder dat ze volledig onherkenbaar worden (wederzijdse beïnvloeding).

Een vulkanische modderstroom die bestaat uit een mengsel van water, as en modder.

landdegradatie
empezar lección
Het afnemen van de kwaliteit van de bodems in een gebied.

Stad van meer dan tien miljoen inwoners, die in de nationale economie een vooraanstaande rol speelt.

moslimfundamentalisme
empezar lección
Zie politieke islam.

nation building
empezar lección
Het proces waarbij gepoogd wordt een nationale eenheid en identiteit te smeden.

overurbanisatie
empezar lección
Een situatie waarbij het aantal inwoners van een stad sneller groeit dan het aantal banen en huizen dat beschikbaar is.

politieke islam
empezar lección
Het aan een religieus verleden ontlenen van claims door moslims over hoe de samenleving ingericht zou moeten worden (moslimfundamentalisme).

regionale autonomie
empezar lección
Situatie waarbij een gebied een zekere mate van zelfbestuur kent.

regionalisme
empezar lección
Een regio krijgt een aparte status binnen een staat, maar de politieke onafhankelijkheid is kleiner dan bij separatisme.

relatieve zeespiegelstijging
empezar lección
De stijging van de zeespiegel ten opzichte van het land, door bv absolute stijging vd zeespiegel, daling van het land (bijvoorbeeld door inklinking) of beiden

risicoanalyse
empezar lección
Het in kaart brengen van de natuurlijke risico's in een gebied.

risicoperceptie
empezar lección
Het persoonlijk inschatten van gevaren.

Het zodanig gebruikmaken van het natuurlijke milieu dat kringlopen beschadigd raken.

rurale involutie
empezar lección
Zie agrarische involutie.

separatisme
empezar lección
Een gebied wil een eigen politieke eenheid vormen door zich af te scheiden van een grotere politieke eenheid.

Een land met een zwak bestuur, vaak gekenmerkt door corruptie.

subcontracting
empezar lección
Het uitbesteden van werk en dus ook van verantwoordelijkheid aan onderaannemers.

Zie tropische cycloon.

transporteerbaarheid
empezar lección
Het kunnen vervoeren van een goed of dienst binnen een redelijke tijd en tegen aanvaardbare kosten.

tropische cycloon (taifoen)
empezar lección
Rondom het oog ontstaat een werveling van draaiende lucht. Dit diepe lagedrukgebied ontstaat bij sterk opstijgende lucht, vooral boven warm zeewater.

tussenliggende mogelijkheden
empezar lección
Alternatieve mogelijkheden tussen twee gebieden die complementair zijn.

urbane involutie
empezar lección
proces waarbij > ppl opgenomen worden in de stedelijke eco (met name de informele sector), zonder dat het basispatroon van werken en productiviteit hierdoor wezenlijk verandert.

vluchtsector
empezar lección
De informele dienstensector.

waterbalans
empezar lección
De hoeveelheid water die een gebied binnenkomt en uitgaat.

zwerflandbouw (ladangbouw)
empezar lección
Het steeds op een andere plaats uitoefenen van akkerbouw door stukken oerwoud plat te branden.

Stedelijk gebied gevormd door Amsterdam, Rotterdam, Den haag en utrecht met hun omgeving in een ring gelegen.

deltametropool
empezar lección
de wereldstad aan de monding van grote rivieren

grootstedelijke functies
empezar lección
activiteiten in bedrijvigheid, openbaar bestuur, kennis en cultuur, waarvan de bevolking in de wijde omtrek van de steden gebruikmaakt.

pendelzones
empezar lección
het gebied dat overlapt wordt door de herkomst en bestemmingsplaatsen van forensen

stedelijk netwerk
empezar lección
steden die met elkaar verbonden zijn door infrastructuur en functionele relaties

Noordvleugel
empezar lección
Deel van de Randstad: kernsteden Amsterdam en Utrecht, uitstrekkend van de haven van IJmuiden tot Almere, het Gooi en Amersfoort

Zuidvleugel
empezar lección
Deel van de Randstad: kernsteden Rotterdam en Den Haag, uitstrekkend tot Leiden

Groene Hart
empezar lección
Groen en grotendeels open, landelijk gebied dat tussen de vier grote steden ligt

urban field
empezar lección
stedelijk gebied; ppl op het verstedelijkte plattend werken, winkelen en uitgaan in de stad en de ruimte op het platteland in dienst staat behoeften vd steden

halfwegzone
empezar lección
Verstedelijkt gebied in Noord-Brabant en Gelderland

bereikbaarheid
empezar lección
de mate waarin je binnen korte tijd en zonder moeite kunt komen waar je wilt

ruimtelijke ordening
empezar lección
de wetten en regels van de overheid waarmee bepaald wordt op welke manier de ruimte gebruikt mag worden

sectoraal beleid
empezar lección
beleid dat voor een onderwerp of sector van de samenleving geld (migratie, onderwijs, subsidiebeleid) ten aanzien van huur en koopwoningen

regionale samenwerking
empezar lección
samenwerking tussen de drie bestuurslagen; noodzakelijk omdat de aanspraken van bewoners en bedrijven op de ruimte en voorzieningen vaak de gemeentegrens overschrijden

nota ruimte
empezar lección
Alle plannen van de verschillende ministeries over de ruimtelijke ordening, vastgelegd tot 2020

groeikernen
empezar lección
steden die suburbansiatie moesten opvangen om te voorkomen dat het platteland dicht zou groeien.

groeisteden
empezar lección
aangewezen steden die regionale ongelijkheid in de stad moest tegengaan en de bevolking in leeglopende steden houden.

Vinex wijken
empezar lección
plaats die vanaf 1993 door de overheid is aangewezen om suburbanisatie dmv nieuwbouw op te vangen.

woningbehoefte
empezar lección
aantal woningen gespecificeerd naar soort en locatie dat nodig is om de vraag te voldoen

milieubelasting
empezar lección
druk op het milieu door de vervuiling van lucht, bodem en water

stedelijke distributie
empezar lección
de bevoorrading van winkels, kantoren en horeca

de afstand die je maximaal wilt afleggen om gebruik te maken van een voorziening

verzorgingsgebied
empezar lección
gebied waar de gebruikers van een voorziening in een stad wonen

drempelwaarde
empezar lección
minimumaantal klanten dat een bedrijf of voorziening nodig heeft om rendabel te zijn

verkeersknooppunt
empezar lección
plaats waar meerdere wegen bij elkaar komen

publiek-private samenwerking (pps)
empezar lección
samenwerking tussen de overheid en het bedrijfsleven

regionaal beleid
empezar lección
beleid waarbij de inrichtingsvoorstellen van verschillende sectoren tot een geheel zijn gesmeed

bestuurlijke netwerken
empezar lección
vrijwillige samenwerkingsverbanden tussen besturen van overheden en maatschappelijke organisaties

kenniseconomie
empezar lección
economie waarbij de productiefactoren arbeid en kapitaal sterk gericht zijn op de ontwikkeling en toepassing van nieuwe technologie

zakelijke dienstverlening
empezar lección
dienstverlening aan overheid en bedrijven

creatieve stad
empezar lección
stad met een hoog aandeel werkende in creatieve beroepen

duale arbeidsmarkt
empezar lección
grote kloof tussen banen voor hoog en laagopgeleiden

stadsvernieuwing
empezar lección
verbeteren van de kwaliteit van woningen door opknappen of sloop en nieuwbouw

herstructurering
empezar lección
Na 1990 een meer gevarieerde bevolkingssamenstelling naleven door nieuwbouw

gentrification
empezar lección
rijke mensen die arbeidswoningen overnemen

buurtprofiel
empezar lección
belangrijkste kenmerken van een bepaalde buurt samengevat

woonomgeving
empezar lección
directe omgeving van woningen (voorgevel, balkon stoep)

woningkenmerken
empezar lección
ouderdom, eigendom, woningtype, staat van onderhoud

bewonerskenmerken
empezar lección
grootte van huishoudens, etniciteit, inkomen, gezinsfase/leeftijd

hinder die buurtbewoners ondervinden

verloedering
empezar lección
achteruitgang van de fysieke omgeving door bijvoorbeeld vadalisme

objectieve sociale (on)veiligheid
empezar lección
onveiligheid afgemeten aan het aantal criminele feiten dat door de politie is geteld

subjectieve sociale (on)veiligheid
empezar lección
gevoel van onveiligheid dat mensen in de buurt hebben

openbare ruimte
empezar lección
ruimte die er voor iedereen is

toegankelijk
empezar lección
ook kwetsbare mensen kunnen gebruikmaken van de openbare ruimte

tijdig opruimen en herstellen van de openbare ruimte

overzichtelijkheid
empezar lección
goede inrichting en indeling van de openbare ruimte

aanwezigheid van een aanspreekpersoon in de openbare ruimte

buur-of wijkvoorzieningen
empezar lección
ontmoetingsmogelijkheden voor de bewoners van een buurt

burgerschap
empezar lección
wijze waarop inwoners deelnemen aan de samenleving en meehelpen deze vorm te geven

sociale cohesie
empezar lección
bereidheid van burgers om een actieve rol te spelen in een buurt

een diep lagedrukgebied


Debes iniciar sesión para poder comentar.