término  |
definición |
|
empezar lección
|
|
świadomy zabieg stylistyczny, polegający na subtelnym lub wyrażnym nawiązywaniu do innych dzieł literackich, stylów, motywów czy postaci, które wzbogacają interpretacje dzieł utworu. może sie objawiać poprzez podobieństwo imion bohaterów, analogiczne sceny, miejsca akcji lub nawiązania symboliczne
|
|
|
|
empezar lección
|
|
proces literacki polegający na świadomym nadawaniu wydarzeniom historycznym lub postaciom rzeczywistym cech heroicznych, wzniosłych, legendarnych, mitycznych. Dzięki temu procesowi wydarzenia historyczne zyskują nową jakość interpretacyjną, stając się ponadczasowymi, archetypicznymi wzorcami, nawiązującymi do ogólnoludzkich wartości i ideałów. Twórca celowo porównuje swoich bohaterów lub przedstawiane zdarzenia do powszechne znanych postaci z mitów, legend czy opowieści bohaterskich, co prowadzi do idealizacji, podkreślenia wyjątkowości oraz nadania im głębszego, symbolicznego wymiaru.
|
|
|
|
empezar lección
|
|
świadomy zabieg literacki polegający na odebraniu postaciom lub wydarzeniom tradycyjnie przypisywanego im heroizmu, wzniosłości i symbolicznego znaczenia Proces ten prowadzi do obalenia funkcjonującyh w świadomości zbiorowej mitów historycznych i kulturowych, odsłaniając prawdziwe, często bolesne lub rozczarowujące oblicze opisywanych sytuacji. Jej istotą jest przedstawienie wydarzeń i bohaterów w sposób realistyczny, nierzadko surowy, brutalny, pozbawiony idealizacji.
|
|
|
|
empezar lección
|
|
świadomy zabieg literacki, który polega na celowym wykorzystaniu sprzeczności pomiędzy dosłownym, powierzchniownym znaczeniem wypowiedzi a jej rzeczywistym, głębszym i ukrytym zcnaczeniem W efekcie czytelnik zostaje zmuszony do interpretacji oraz refleksji nad tym, co nie zostało wyrażone wprost. Zrozumienie ukrytych sensów Intencjonalne użycie ironii opiera się na dystansie między pozornym sensem komunikatu a tym, co rzeczywiście chce przekazać autor.
|
|
|
|
empezar lección
|
|
nazywany również uniwersum, to fundamentalny element dzieła literackiego, obejmujący przestrzeń i czas akcji, bohaterów, wydarzenia oraz relacje między nimi. sposób kreowania świata decyduje o charakterze całego dzieła, wpływa na sposób jego odbioru, interpretacje i ocene przedstawionych treści,
|
|
|
|
empezar lección
|
|
świadomy zabieg literacki, polegający na wprowadzeniu do dzieła elementów z życia autora- jego przezyc, doświadczeń, myśli i obserwacji rzeczywistości. dzięki autobiografizmowi literatura zyskuje na autentyczności, głębi emocjonalnej i psychologicznej, co pozwala czytelniko identyfikować się z bohaterami i zbliża ich do uniwersalnych prawd o ludzkim życiu Funkcją autobiografizmu jest między innymi uwiarygodnienie opisanych wydarzeń, pogłębienie psychologiczne portretu bohaterów oraz uniemożliwienie autorowi osobistej refleksji nad światem
|
|
|
|
empezar lección
|
|
idea artystyczna, zakładająca jedność różnych dziedzin twórczości. Romantyy byli przekonani, że wszystkie języki sztuki wyrażają podobne duchowe treści, bez względu na forme-literacką, muzyczną, teatralną, plastyczną każda ze sztuk miała operować symbolami, odwołując się do rzeczywistości duchowej, emocjonalnej i metaficznej
|
|
|
|
empezar lección
|
|
postać, wydarzenie lub przedmiot mający ukyte, symboliczne znaczenie(np lis w bajkach krasickiego to alegoria sprytu)
|
|
|
|
empezar lección
|
|
współistnienie sprzecznych uczuć lub postaw wobec jednej osoby lub zjawiska(np ambiwalencja miłości i nienawiści)
|
|
|
|
empezar lección
|
|
coś, co nie pasuje do swojej epoki historycznej9 np samochód w średniowiecznej powieści)
|
|
|
|
empezar lección
|
|
pogląd, według którego człowiek jest centrum i miarą wszystkiego.
|
|
|
|
empezar lección
|
|
zestawienie dwóch przeciwstawnych pojęć w celu podkreślenia kontrastu(np,życie i śmierć, światło i ciemnośc,
|
|
|
|
empezar lección
|
|
wywyższenie, idealizacja jakiejś postaci, cechy lub wartości(np apoteza miłości i ojczyzny w poezji romantycznej)
|
|
|
|
empezar lección
|
|
pierwotny i uniwersalny wzorzec postaci lub sytuacji(np archetyp bohatera-wędrowca)
|
|
|
|
empezar lección
|
|
prawdziwość, szczerość wyrazu, bez udawania (np. autentyczność emocji w liryce)
|
|
|
|
empezar lección
|
|
osoba lub instytucja mająca wpływ ze względu na wiedze, doświadczenie lub pozycję społeczną
|
|
|
|
empezar lección
|
|
podział na dwa przeciwstawne bieguny, np. dobro-zło, mężczyzna-kobieta (często analizowana w gender studies)
|
|
|
|
empezar lección
|
|
ograniczenie swobody wypowiedzi, szczególnie przez władzę polityczną
|
|
|
cierpienie egzystencjalne empezar lección
|
|
głębokie, duchowe poczucie bezsensu, samotności, wynikające z refleksji nad ludzkim losem
|
|
|
|
empezar lección
|
|
rozbijanie i podważanie utartych znaczeń i struktur tekstu, by ukazać jego wieloznaczność
|
|
|
|
empezar lección
|
|
pozbawienie człowieka jego godności, człowieczeństwa(np. w kontekście wojny lub obozów koncentracyjnych)
|
|
|
|
empezar lección
|
|
pogląd, że wszystkie wydarzenia sąą z góry ustalone przez wcześniejsze przyczyny i nieuniknione
|
|
|
|
empezar lección
|
|
metoda rozumowania przez zestawianie tez i antytez w celu dojścia do prawdy
|
|
|
|
empezar lección
|
|
podział na dwa wykluczające się elementy(np. duch-ciało, rozum-uczucie)
|
|
|
|
empezar lección
|
|
sposób mówienia o świecie, kształtujący nasze rozumienie rzeczywistości(mp. dyskurs polityczny, literacki)
|
|
|
|
empezar lección
|
|
nurt filozoficzny i literacki zajmujący się sensem życia, wolnością i odpowiedzialnością jednostki
|
|
|
|
empezar lección
|
|
umiejętność wczuwania sie w sytuacje drugiego człowieka, rozumienia jego emocji
|
|
|
|
empezar lección
|
|
wyzwolenie się spod dominacji, np kobiet spod opresji społecznej, klas niższych spod władzy elit
|
|
|
|
empezar lección
|
|
silne nacechowanie uczuciowe wypowiedzi lub postawy bohatera
|
|
|
|
empezar lección
|
|
nagłe, duchowe olśnienie; moment głębokiego uświadomienia sobie jakiejś prawdy
|
|
|
|
empezar lección
|
|
okres histori literatury o wspólnych cechach tematycznych i stylistycznych(np. romantyzm, pozytywizm)
|
|
|
|
empezar lección
|
|
system norm i wartości, według których jednostka ocenia, co jest dobre, a co złe
|
|
|
|
empezar lección
|
|
stopniowa zmiana przekonań bohatera lub narratora pod wpływem doświadczeń
|
|
|
|
empezar lección
|
|
przekonanie, że los człowieka jest z góry przesądzony i nieunikniony
|
|
|
|
empezar lección
|
|
znaczenie ukryte, metaforyczne, przypisane postaciom, miejscom, przedmiotom w dziele literackim
|
|
|
|
empezar lección
|
|
postawa odważna, ofiarna, często związana z walką o wyższe wartości
|
|
|
|
empezar lección
|
|
celowe wyolbrzymienie w celu wzmocnienia wyrazu artystycznego lub emocjonalnego
|
|
|
|
empezar lección
|
|
człowiek wędrowiec, metafora ludzkiego zycia jako drogi (często w literaturze egzystencjalnej i religijnej)
|
|
|
|
empezar lección
|
|
postawa stawiająca jednostkę i jej potrzeby ponad zbiorowość
|
|
|
