Paremie Łacińskie

ignorantia iuris nocet

nieznajomość prawa szkodzi

Ignorantia iuris non exculpat

nieznajomość prawa nie usprawiedliwia,

lex retro non agit

prawo/ustawa nie działa wstecz

zasad superficies solo cedit

to co na słałe połączone z gruntem staje się jego częścią

condominium pro indiviso

współwłasność w częściach ułamkowych

sukcesja uniwersalna

wejście w ogół praw i obowiązków poprzednika

sukcesja syngularna

wejście w tylko jedno prawo lub obowiązek poprzednika

traditio brevi manu

forma konstruktywnego (umownego) doręczenia, w której nabywca staje się posiadaczem samoistnym lub właścicielem bez konieczności fizycznego przekazywania przedmiotu z rąk do rąk.

constitutum possessorium

Jest to forma przeniesienia posiadania, w której dotychczasowy posiadacz samoistny zachowuje rzecz, stając się posiadaczem zależnym lub dzierżycielem.

Ius tollendi

– prawo zabrania zbytkowych nakładów,

Ius retentionis

prawo zatrzymania rzeczy, aż druga strona zwróci nałożony koszt,

Persona non grata

osoba niepożądana, wydalona z danego kraju i otrzymuje zakaz wjazdu do niego,

Pro foro interno

Pro foro interno– dla użytku wewnętrznego, dotyczy organizacji, gdzie część aktów przez nie wydawanych dotyczy działania wewnątrz czyli jej działalności,

Pro foro externo

dla użytku zewnętrznego (część aktów działa na zewnątrz, czyli jest kierowana do innych podmiotów),

Sponsalia

zaręczyny,

Matrimoniale foedus

– umowa małżeńska za zgodą,

Mater semper certa est

matka jest zawsze pewn

pater est quem nuptiae demonstrant

ojcem jest ten na kogo wskazuje małżeństwo, (jeżeli dziecko urodziło w czasie trwania małżeństwa zakłada się że ojcem jest maż matki)

matrimonium ratum et consummatum

małżenstwo ważne i dopełnione

Matrimonium non consummatum

małżeństwo niedopełnione, może zostać ze słusznej przyczyny rozwiązane przez biskupa rzymskiego z woli dwóch lub jednej strony,

Nulla humana potestas

małżeństwo zawarte i dopełnione nie może być rozwiązane żadną ludzką władzą i z żadnej przycyzny oprócz śmierci,

ius sanguinis

prawo krwi (jeden ze sposobów nadania obywatelstwa)

ius soli

prawo ziemi (jeden ze sposobów nadania obywatelstwa)

adoptio minus plena

adopcja niepełna (adoptowany nie wchodzi pod władzę adoptującego ale mógł po nim dziedziczyć)

adoptio plena

adopcja pełna (adaptowany zrywa z pełni więzi ze starą rodziną i wchodzi pod nową)

impedimentum drimens

przeszkoda zrywająca np. małżeństwo, wiek nupturientów (czynność nieważna z samej istoty)

animus rem sibi habendi, animus possidendi

wola zatrzymania rzeczy dla siebie i traktowania jej jako własnej

lex perfecta

sankcja nieważności

Lex plus quam perfecta

– norma prawna opatrzona sankcją represyjną oraz nieważności,

Lex minus quam perfecta

– norma prawna opatrzona sankcją represyjną (karną),

Lex imperfecta

– norma prawna pozbawiona sankcji,

de lege ferenda

postulat zmiany prawa

de lege lata

wypowiedź/analiza na temat aktualnego stanu prawnego

analogia legis

analogia z ustawy

analogia iuris

analogia z prawa (rozwiązanie wydobyte z samego ducha i wartości systemu prawnego

ius est ars boni et aequi

prawo jest tym co słuszne i sprawiedliwe

Per analogiam

wnioskowanie z analogi

ubi eadem legis ratio, ibi eadem dispositio

Gdzie taki sam cel ustawy, tam takie samo rozstrzygnięcie

praesumptio facti

domniemanie faktyczne (założenie danego zdarzenia na podstawie innego)

praesumptio iuris tantum

domniemanie wzruszalne, wynikające z prawa, które nakazuje uznać dany fakt za prawdziwy, chyba że ktoś udowodni, że było inaczej

praesumptio iuris ac de iure

domniemanie niewzruszalne, wynikające z prawa i nie do obalenia.

prorogatio fori

sąd właściwy, wybrany w drodze porozumienia stron,

Prorogatio iurisdictionis

Prorogatio iurisdictionis – umowa między stronami, jaki sąd będzie orzekał w ich sprawie,

perpetuatio fori

utrwalenie właściwości sądu (sprawa która w danym sadzie się rozpoczęła musi się w nim skończyć)

iudex inhabilis

wyłączenie sędziego od sprawy na mocy ustawy (przeszkoda ustawowa)

iudex suspectus

wyłączenie sędziego na wniosek strony lub jego sa mego (np. poprzez powiązanie z daną stroną procesu)

Actor sequitur forum rei

właściwość sądu, czyli proces tam, gdzie mieszka pozwany,

audiatur et altera pars

należy wysłuchać i drugiej strony

votum separatum

zdanie oddzielne członka składu orzekającego zaznaczone na wyroku

onus probandi

ciężar udowodnienia faktu spoczywa na stronie, która wywodzi z niego skutki prawne (nie w prawie karnym

Onus proferendi

ciężar przytoczenia, Pozew powinien czynić zadość warunkom pisma procesowego

Legitimatio ad causam

– legitymacja procesowa, uprawnienie do występowania jako powód lub pozwany w postępowaniu cywilnym lub do dokonania określonej czynności procesowej,

Legitimatio ad processus

– legitymacja generalna,

Forum rei

– zarzuty procesowe,

Res iudicata

– sprawa osądzona (sprawę osądzoną uważa się za prawdę, domniemanie wzruszalne),

inter vivos

między żyjącymi

mortis causa

na wypadek śmierci

forma ad probationem

forma czynności prawnej zastrzeżona dla celów dowodowych

forma ad eventum

forma czynności prawnej zastrzeżona dla wywołania określonych skutków prawnych

forma ad solemnitatem

– forma zastrzeżona pod rygorem nieważności

essentialia negotii

obowiązkowe elementy czynności prawnej

naturalia negotii

elementy naturalnie wynikające z czynności prawnej, nieobowiązkowe wynikające np. z ustawy

accidentalia negotii

elementy dodane przez strony do czynności prawne, nieobowiązkowe

numerus clausus

katalog zamknięty

genus perire non censetur

“uważa się, że gatunek nie ginie”, Utrata rzeczy gatunkowej nie zwalnia z obowiązku spełnienia świadczenia, bo może dostarczyć inną taką samą.

conditio sine qua non

warunek konieczny aby czynność prawna zaistniała

negotium claudicans

kulejąca czynność prawna, dokonana przez osobę o ograniczonej zdolności do czynności prawnych, bez wymaganej zgody opiekuna, jest ważna tylko dla jednej strony. Bezskutecznością zawieszona, nabiera pełnej mocy po zatwierdzeniu.

In capita

według głów, każdy ze spadkobierców dostaje tyle samo (jak spadkobierca ma troje dzieci to każde dostaje 1/3 spadku),

In stirpes

według szczepów (np. dwoje dzieci, jedno nie żyje, więc w jego miejsce wskakują jego wnuki),

Cum viribus herditatis

spadkobiercę można pociągnąć do odpowiedzialności tylko fizycznie z majątku spadkowego (np. Jak w majątku spadkowym znajduje się telewizor to można mu go zabrać),

Pro viribus hereditatis

spadkobiercę można pociągnąć do odpowiedzialności z całego majątku dziedzica

Pactum de retroemendo

– sprzedawca ma możliwość odkupienia towaru od kupującego,

Pactum displicentiae

– zakup rzeczy, ale jeśli się nie spodoba kupcy, to można oddać i otrzymać zwrot z pieniędzmi z powrotem,

dura lex, sed lex

twarde prawo ale prawo

nullum crimen sine lege

nie ma przestępstwa bez ustawy

nulla poena sine lege

nie ma kary bez ustawy

ne bis in dem

zakaz orzekania dwa razy w tej samej sprawie

in dubio pro reo

w razie wątpliwości na korzyść oskarżonego

culpa lata

rażące niedbalstwo (wina nieumyślna)

dolus directus

zamiar bezpośredni

dolus eventualis

zamiar ewentualny, przestępca nie chce, ale przewiduje dokonanie czynu zabronionego i się na to godzi

Dolus

podstęp, wina umyślna,

Metus

groźba, przymus,

iter delicti

pochód przestępstwa (formy stadialne popełnienia przestępstwa: przygotowanie, usiłowanie, dokonanie)

modus operandi

sposób/motyw działania

corpus delicti

przedmiot przestępstwa, rzeczowy dowód zbrodni

Dolus non praesumitur/ Preasumptio boni viri

– domniemanie niewinności

Vim vi repellere licet

siłę wolno odeprzeć siłą

ipso iure

z mocy prawa

vis maior

siła wyższa

Vis absoluta

– przymus bezwzględny, absolutny, fizyczny, nie da się mu oprzeć (bez własnej woli i możliwości zrobienia czegoś innego, np. jesteś związany),

Vis compulsiva

przymus psychiczny ma pewien ograniczony wybór (ktoś ci przykłada pistolet do głowy i niby możesz coś z tym zrobić, ale raczej nie zrobisz), pozostawia margines decyzyjny,

impossibilium nulla obligatio est

zobowiązanie niemożliwe do spełnienia nie powstaje

lucrum cessans

zysk, który mógł zostać osiągnięty, ale w związku ze szkodą, która nastąpiła osiągnięty nie mógł zostać

inter partes

między stronami

ex tunc

czynność prawna ważna od momentu zawarcia,

ex nunc

czynność prawna ważna od teraz (od momentu uzdrowienia)

damnum emergens

szkoda rzeczywista, czyli ile była warta dana rzecz,

Rebus sic stantibus

– klauzula nadzwyczajnej zmiany stosunków w wyniku rażącej dysproporcji interesów (sąd może zmienić treść zobowiązań),

Pacta sunt servanda

umów należy dotrzymywać,

Facultas alternativa

– uprawnienie przemienne

Obligatio alternativa

zobowiązanie przemienne

Emptio spei

kupno szansy, zapłata za ekspektatywę (np. Kupienie całego połowu ryb, ale nie wiadomo jak duży będzie zbiór - umowy aleatoryjne),

Emptio ad gustum

kupno na próbę, płatność po teście

reus in exceptione actor est

pozwany w odniesieniu do zarzutu procesowego staje się powodem

nemo plus iuris ad alium transferre potest quam ipse habet

nikt nie może przenieść na drugiego więcej praw, niż sam ma

actio in rem

skarga rzeczowa

Ne eat iudex ultra petita partium

Sąd nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, ani zasądzać ponad żądanie

Vinculum iuris

Zobowiązanie polega na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia, a dłużnik powinien świadczenie spełnić.

Datio in solutum

Jeżeli dłużnik w celu zwolnienia się z zobowiązania spełnia za zgodą wierzyciela inne świadczenie, zobowiązanie wygasa

Impotentia generandi

Niepłodność ani nie wzbrania zawarcia małżeństwa, ani nie powoduje jego nieważności,

Legatum per damnationem

Spadkodawca może przez rozrządzenie testamentowe zobowiązać spadkobiercę ustawowego lub testamentowego do spełnienia określonego świadczenia majątkowego na rzecz oznaczonej osoby

Legatum per vindicationem

W testamencie sporządzonym w formie aktu notarialnego spadkodawca może postanowić, że oznaczona osoba nabywa przedmiot zapisu z chwilą otwarcia spadku

Rei vindicatio

Właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydan

Actio negatoria

Przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą przysługuje właścicielowi roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem