nkl

1993

Powstanie Unii Europejskiej

2004

dolaczenie polski do ue

1962

kryzys kubanski

1961

budowa muru miedzy berlinem wschodnim a zachodnim

czerwiec 1989

plac tiananmen krwawe stlumienie przez wladze komunistyczne pokojowych protestow prodemokratycznych w pekinie

1948

powstanie panstwa izrael

1969

ladowanie na ksiezycu amerykanskiej zalogi z Neilem Armstrongiem

apartheid

system segregacji rasowej w rpa ograniczajacy prawa ludnosci czarnoskorej

azjatycki tygrys gospodarczy

panstwa azji np korea pld tajwan singapur ktire przezy gwaltowny wzrost gospodarzy

ue

zwiazek niepodleglych panstw utworzonych w 1993 od 2020 liczy on 27 panstw zmierza do jak najscislejszego zblizenia ekonomicznego spolecznego i politycznego

maoizm

chinska odmiana komunizmu stworzona przez Mao Zedonga

syjonizm

ideologia i ruch polityczny dazacy do utworzenia zydowskiego panstwa izrael na terenie palestyny i utrzymania jednosci narodu zydowskiego

hipisi

ruch kontestacyjny lat 60 „dzieci kwiaty” glosili pacyfizm wolnosc i pokoj

mahatma ghandi

duchowy i polityczny lider indii. tworca idei walki bez przemocy. poprzez pokojowy opor zmusil brytyjczykow do oddania indiom niepodleglosci

mao zedong

przewodniczacy komunistycznej partii chin. tworca chrl odpowiedzialny za trqgiczne w skutkach kampanie takie jak wielki skok rewolucje kulturowa. choc zjednoczyl kraj jego rzady kosztowaly zycie dziesiatek milionow ludzi

j. f kennedy

namlodszy prezydent usa. w czasie zimnej wojny musial zmeirzyc sie z kryzysem kubanskim. byl mistrzem dyplomacji telewizyjnej, obiecal amerykanom ladowanie na ksiezycu. zginal w zamachu dallas 1963

robert shumman

francuski minister spraw zagranicznych w 1950 oglosil plan shummana, ktory zakladal wspolprace gospodarcza niemiec i francji w dziedzinie wegla i stali. uwazany ze glownego ojca dzisiejszej integracji europejskiej

neil armstong

dowodca misji apollo 11 jako pierwszy czlowiek postawil stope na ksiezycu powiedzial „to jesy maly krok dla czlowieka ale wielki skok dla ludzkosci” staly sie symbolem zwyciestwa usa w wyscigu technologicznym

fidel castro

przywodca rewolucji kubanskiej ktory obalil batiste. z czasm syal sie dyktatorem wprowadzil komunizm na kubie i sprzymierzyl zsrr co doprowadzilo do groznych napiec z usa

jaser arafat

przewodniczacy organizacji wyzwolenia palestyny przez dziesieciolecia walczyl o panstwo poczatkowo metodami terrorystycznymi pozniej dyplomatycznymi. laureat pokojowej nagrody nobla

nelson mandela

symbol walki z rasizmem za dzialalnosc antyrzadowa spedzil 27 lat w wiezieniu. po upadku apaetheidu zostal pierwszym czarnoskorym prezydentem rpa

jurij gagarin

radzicki lotnik ktory w 1961 na pokladzie statku wostok 1 jako pierwszy czlowiek w histori opuscil atmosfere ziemska i okrazyl planete

przyczyny dekolonizacji

oslabienie mocarstw (wielka brytania francja) po ii ws wsparcie usa j zsrr dla niepodleglosci wzrost wyksztalcenia elit kolonialnych presja miedzynarodowa

skutki dekolonizacji

powstanie panstw w afryce i azji, konflikty etniczne i polityczne, bieda i niestabilnosc

rozne drogi dekolonizacji

pokojowa (indie) krwawe wojny(indochiny algeria)

reformy mao w chinach

wielki skok 1958, proba bluskawicznej infustrializacji, tworzono komuny ludowe, w ktorych chlopi wytapiali stal zamisy uprawiac role, skutek najwieksza kleska glodu w dziejach

rewolucja kulturalna (1966-76)

kampania polityczna w chinach zainicjowana przez mao zedonga majaca umocnic komunizm poprzez walke z wrogami klasowymi co doprowadzilo do przesladowan chaosu i zniszczen kultury

kryzys berlinski 1961 przyczyna

masowa ucieczka mieszkancow niemeic wschodnich do berlina zachodniego ludzie uciekali przed komunizmem i bieda co komprowitowalo blok wschodni

kryzys berlinski przebieg

w nocy z 12 na 13 sierpnia 1961 wladze komunistyczne zaczely stawiac zasieki ktore szybko zamieniono w wysoki betonowy mur z systeymem wiezyczek i straznikow

kryzyzys berlinski skutek

mur berlinski stal sie fizycznym symbolem zelaznej kurtyny rodzielil rodziny na 28 lat i pokazal ze zsrr musi wiezic wlasnych obywateli by nie uciekali na zachod

kryzys kubanski przyczyna

zsrr potajemnie rozmiescilo na kubie rakiety z glowicami atomowymi byly one wymierzone w usa i mogly uderzyc s waszyngton w kilka minut

kryzys kubanski reakcja usa

prezydent j.f. kennedy nie zdecydowal sie na atak lecz na blokade morska wyspy. swiat przez 13 dni wstrzymywal oddech oczekujac na wybuch iii wojny swiatowej

kryzys kubanski final

po dramatycznych negocjacjach nikta chruszczow wycofal rakiety z kuby w zamian za obietnice usa ze nie zaatakuja wyspy

odprezenie nowe efekty

kryzys uswiadomil mocarstwom ze wojna atomowa nie ma zwyciezcow rozpoczeto polityke lagodzenia napiec

odprezenie kluczowe efekty

„goraca linia” bezposrednie polaczenie telefoniczne miedzy liderami usa i zsrr by uniknac bledow komunikacyjnych uklady salt seria porozumien o ograniczeniu produkcji broni jadrowej, konferencja w helskinkach

przyczyny integracji europejskiej

polityczne chec zapewnienia pokoju w europie po ii ws i uniknieca kolejnych wojen, gospodarcze odbudwa krajow rozwoj handlu i stowtzenir wspolnego rynku, spoleczne poprawa warunkow zycia ulatwienie podrozowania pracy i nauki w innych krajach

amerykanizacja

dominacja kultury usa w europie przejawiala sie modzie jeansy jedzienu fast food muzyce rock n roll, pop oraz kinie hollywood amerykanski styl zycia stal sie symbolem nowoczesnosci i dobrobytu

laicyzacja

proces spadku znaczenia religii w zyciu publicznym i prywatynym. ludzie zaczeli rzadziej uczestniczyc w praktykach religijnych a panstwa stawaly sie batdziej swieckie

ruch dzieci kwiatow

subkultura buntujaca sie przeciwko doroslym i wojnie promowali wolna milosc

rewolucja obyczajowa

gwaltowna zmiana norm moralnych wiazala sie z emancypacja kobiet