término  |
definición |
Dlaczego Europejczycy organizowali wielkie wyprawy geograficzne? empezar lección
|
|
Szukali morskiej drogi do Indii, przypraw, złota i nowych ziem; chcieli szerzyć chrześcijaństwo. Pomagały im nowe statki i przyrządy nawigacyjne.
|
|
|
Co odkrył Bartłomiej Dias? empezar lección
|
|
W latach 1487–1488 opłynął południowy kraniec Afryki — Przylądek Dobrej Nadziei — i dotarł do Oceanu Indyjskiego.
|
|
|
Dokąd dotarł Vasco da Gama? empezar lección
|
|
W latach 1497–1499 opłynął Afrykę i dotarł drogą morską do Kalikatu w Indiach.
|
|
|
Dokąd dotarł Krzysztof Kolumb? empezar lección
|
|
W 1492 roku dopłynął z Hiszpanii do wysp Karaibskich. Sądził, że dotarł do Azji.
|
|
|
Jak przebiegła wyprawa Ferdynanda Magellana? empezar lección
|
|
Wyprawa z lat 1519–1522 przepłynęła przez cieśninę Magellana i Ocean Spokojny. Magellan zginął na Filipinach w 1521 roku.
|
|
|
Jaką rolę odegrał Juan Sebastián Elcano? empezar lección
|
|
Po śmierci Magellana przejął dowództwo i w 1522 roku wrócił do Hiszpanii, kończąc pierwszą wyprawę dookoła świata.
|
|
|
Co ustalił Amerigo Vespucci? empezar lección
|
|
Badał wybrzeża Ameryki Południowej i uznał, że odkryte ziemie są nowym kontynentem. Nazwa „Ameryka” pochodzi od jego imienia.
|
|
|
Co postanowiono w traktacie w Tordesillas? empezar lección
|
|
W 1494 roku podzielono strefy odkryć między Hiszpanię i Portugalię: ziemie na wschód od ustalonej linii przypadały Portugalii, a na zachód — Hiszpanii.
|
|
|
Jakie były skutki wielkich odkryć geograficznych? empezar lección
|
|
Rozwój handlu i kolonii, napływ złota i srebra do Europy, wymiana roślin i zwierząt, wyniszczenie rdzennych mieszkańców oraz rozwój niewolnictwa.
|
|
|
|
empezar lección
|
|
Tworzyli miasta-państwa w Ameryce Środkowej; znali pismo i opracowali kalendarz.
|
|
|
|
empezar lección
|
|
Zbudowali imperium ze stolicą w Tenochtitlán; podbijali sąsiadów i pobierali daniny.
|
|
|
|
empezar lección
|
|
Stworzyli imperium w Andach ze stolicą w Cuzco; budowali drogi i tarasy uprawne.
|
|
|
Jak Cortés podbił Azteków? empezar lección
|
|
Hernán Cortés przybył do Meksyku w 1519 roku. Z pomocą przeciwników Azteków zdobył Tenochtitlán w 1521 roku.
|
|
|
Jak Pizarro podbił Inków? empezar lección
|
|
Francisco Pizarro pojmał władcę Atahualpę w 1532 roku, a następnie Hiszpanie zajęli Cuzco.
|
|
|
Co oznacza „dualizm gospodarczy”? empezar lección
|
|
Podział na zachodnią Europę rozwijającą handel i rzemiosło oraz wschodnią, opartą głównie na rolnictwie i pańszczyźnie.
|
|
|
|
empezar lección
|
|
Zakładem, w którym produkowano ręcznie, z podziałem pracy między pracowników.
|
|
|
|
empezar lección
|
|
Planowa zmiana roślin uprawianych na polu w kolejnych latach.
|
|
|
|
empezar lección
|
|
Obowiązkową, nieodpłatną pracą chłopa na rzecz pana.
|
|
|
Co oznacza „gospodarka folwarczno-pańszczyźniana”? empezar lección
|
|
System, w którym folwark produkował głównie na sprzedaż, a pracowali w nim chłopi odrabiający pańszczyznę.
|
|
|
Jakie grupy ludności żyły w koloniach Ameryki Łacińskiej? empezar lección
|
|
Europejczycy, rdzenni mieszkańcy, Afrykanie oraz ludność mieszana: Metysi (Europejczycy i rdzenni mieszkańcy), Mulaci (Europejczycy i Afrykanie), Zambosi (Afrykanie i rdzenni mieszkańcy).
|
|
|
Jakie były przyczyny reformacji? empezar lección
|
|
Krytyka bogactwa i nadużyć Kościoła, zwłaszcza sprzedaży odpustów; dążenie władców do uniezależnienia się od papieża i przejęcia majątków kościelnych.
|
|
|
|
empezar lección
|
|
W 1517 roku ogłosił 95 tez krytykujących nadużycia Kościoła. Tłumaczył Biblię na niemiecki i zapoczątkował reformację.
|
|
|
Podaj cztery założenia luteranizmu. empezar lección
|
|
Zbawienie przez wiarę; Biblia jako główne źródło wiary; dwa sakramenty — chrzest i Eucharystia; odrzucenie zwierzchnictwa papieża.
|
|
|
Czym zajmował się Jan Kalwin? empezar lección
|
|
Rozwinął reformację w Genewie i zorganizował tam wspólnotę protestancką.
|
|
|
Podaj cztery założenia kalwinizmu. empezar lección
|
|
Predestynacja; nadrzędność Biblii; proste nabożeństwa; uznawanie chrztu i Eucharystii.
|
|
|
Co postanowiono w pokoju w Augsburgu? empezar lección
|
|
W 1555 roku uznano, że władca wybiera religię swojego państwa — katolicyzm albo luteranizm. Kalwinistów nie uwzględniono.
|
|
|
Co postanawiał edykt nantejski? empezar lección
|
|
Wydany w 1598 roku przez Henryka IV, przyznał hugenotom we Francji ograniczoną wolność wyznania.
|
|
|
Co ustanowił akt supremacji? empezar lección
|
|
W 1534 roku uznał Henryka VIII za głowę Kościoła angielskiego, niezależnego od papieża.
|
|
|
Czym różniły się wnętrza kościoła katolickiego i zboru protestanckiego? empezar lección
|
|
Kościół katolicki miał zwykle obrazy i rzeźby, bogaty ołtarz, liczne ozdoby i dekoracje. Zbór protestancki był skromny, miał mniej wizerunków, a ważne miejsce zajmowała kazalnica i Biblia.
|
|
|
Czym była Noc św. Bartłomieja? empezar lección
|
|
Masakrą hugenotów rozpoczętą w Paryżu w nocy z 23 na 24 sierpnia 1572 roku; mordy objęły też inne miasta Francji.
|
|
|
Dlaczego powstał Kościół anglikański? empezar lección
|
|
Henryk VIII zerwał z papieżem, gdy papież nie zgodził się na unieważnienie jego małżeństwa. Król chciał też podporządkować sobie Kościół i jego majątek.
|
|
|
Jakie były cztery postanowienia soboru trydenckiego? empezar lección
|
|
Utrzymano siedem sakramentów; uznano Biblię i tradycję Kościoła; potwierdzono znaczenie wiary i dobrych uczynków dla zbawienia; nakazano zakładać seminaria i lepiej kształcić duchownych.
|
|
|
Czym były Święta Inkwizycja i indeks ksiąg zakazanych? empezar lección
|
|
Inkwizycja zwalczała herezje, a indeks zawierał książki, których katolicy nie mogli czytać bez zgody Kościoła.
|
|
|
przyczyna wojny religijnej w niderlandach empezar lección
|
|
Przyczynami były podatki, ograniczanie samodzielności i prześladowanie protestantów przez Hiszpanię
|
|
|
Kto założył jezuitów, kiedy powstali i czym się zajmowali? empezar lección
|
|
Założycielem był Ignacy Loyola. Zakon powstał w 1534 roku, a papież zatwierdził go w 1540 roku. Jezuici zakładali szkoły, prowadzili misje, nauczali i bronili katolicyzmu.
|
|
|
przebieg wojny w niderlandach empezar lección
|
|
Powstanie wybuchło w 1566 roku; walczyli w nim gezowie, czyli niderlandzcy powstańcy, także gezowie morscy.
|
|
|
skutek wojny w niderlandach empezar lección
|
|
Skutkiem była niepodległość północnych Niderlandów.
|
|
|
