Moja lekcja

Anemia aplastyczna

ciężkie schorzenie, w którym szpik drastycznie ograniczna produkcje czerwonych krwinek, przy zachowaniu prawidłowej produkcji białych krwinek i płytek krwi

Aftoidalne owrzodzenie błony śluzowej okrężnicy

niewielkie, płytkie nadżerki przypominające afty, pojawiające się na ścianie jelita grubego

Agranulocytoza

stan, w którym występuje bardzo duży spadek liczby granulocytów, skutkuje silnie obniżoną odpornością

Albuminuria

stan chorobowy, w którym występuje podwyższone stężenie białka (albuminy) w moczu, co świadczy o uszkodzeniu nerek.

Aminy presyjne

Substancje endogenne lub leki, które podnoszą ciśnienie przez wazokonstrykcję (obkurczenie naczyń krwionośnych)

Anuria

Stan, w którym produkcja i wydalanie moczu spada poniżej 100ml na dobę (wskazuje na ostre uszkodzenie nerek/ dróg moczowych)

Aspiracja do płuc

przedostanie się treści żołądkowej, pokarmu, śliny lub ciał obcych do dolnych dróg oddechowych (zachłyśnięcie)

Astenia

Stan przewlekłego osłabienia, znużenia i braku energii

Centralna chorioretinopatia surowicza

choroba oka polegająca na gromadzeniu się płynu pod siatkówką, co prowadzi do pogorszenia widzenia

Cewa nerwowa

tkanka zarodkowa z której rozwija się OUN (mózg i rdzeń kręgowy)

Cholecystografia

Radiologiczne badanie pęcherzyka żółciowego z użyciem kontrastu, mające na celu ocenę jego kształtu, wielkości oraz funkcji, np. w diagnostyce kamicy. Obecnie metoda ta jest rzadko wykonywana, zastąpiona przez bezpieczniejsze i czulsze USG.

Cholestaza

zaburzenie odpywu żółci z wątroby

Choroba Addisona

Choroba Addisona to inaczej pierwotna niedoczynność kory nadnerczy, czyli stan, w którym nadnercza nie produkują hormonów, głównie kortyzolu

Choroba limfoproliferacyjna

Schorzenie charakteryzujące się niekontrolowanym rozrostem limfocytów B, T i komórek NK

Choroba posurowicza

reakcja na obce białko, co powoduje wysypkę, gorączkę i bóle stawów

Choroby rozrostowe

grupa chorób, w których dochodzi do nadmiernego i nieprawidłowego namnażania się komórek w organizmie

Delirium tremens

najcięższa, zagrażająca życiu postać alkoholowego zespołu abstynencyjnego, występująca zazwyczaj 2–4 dni po nagłym przerwaniu picia

DRESS

Potencjalnie śmiertelna reakcja polekowa, charakteryzująca się gorączką, wysypką, powiększeniem węzłów chłonnych, eozynofilią oraz uszkodzeniem narządów (głównie wątroby).

Dysglikemia

Zaburzenia poziomu glukozy we krwi

Dyspepsja

Niestrawność, zgaga, ból brzucha

Dysuria

oddawanie moczu kroplami/słabym strumieniem przy jednoczesnym bólu, pieczeniu lub dyskomforcie

Dyzartia

neurologiczne zaburzenie mowy wynikające z uszkodzenia układu nerwowego

Działanie klastogenne

Zdolność leków do uszkadzania struktury chromosomów, powodując ich pęknięcia, delecje, inwersje lub translokacje.

Działanie mielosupresyjne

hamowanie czynności szpiku kostnego, prowadzące do zmniejszonej produkcji krwinek

Efekt disulfiramowy

ostra, niebezpieczna reakcja organizmu po spożyciu alkoholu podczas stosowania niektórych leków

Erytropoeza

proces powstawania i dojrzewania erytrocytów

Eutyreoza

Stan prawidłowej czynności tarczycy, w którym gruczoł tarczowy produkuje optymalne ilości hormonów tarczycowych (T3 i T4)

Fibrynoliza

fizjologiczny proces rozpuszczania skrzepów krwi

Gastropareza

przewlekłe, nieprzeszkodowe opóźnienie opróżniania żołądka, wynikające z uszkodzenia nerwów (często w przebiegu cukrzycy) lub idiopatyczne.

Giardioza

choroba pasożytnicza jelita cienkiego wywoływana przez pierwotniaka Giardia lamblia

Hematuria

obecność czerwonych krwinek w moczu widoczna gołym okiem lub wykrywalna laboratoryjnie.

Hemochromatoza

choroba w której organizm wchłania zbyt dużą ilość żelaza z pożywienia

Hemosyderoza

choroba polegająca na nadmiernym odkładaniu się w tkankach białka zawierającego żelazo

Hemosyderyna

forma zapasowa żelaza w tkankach

Hepatosplenomegalia

jednoczesne powiększenie wątroby i śledziony, często występujące w chorobach zapalnych, zakaźnych lub hematologicznych

Hipertyreoza

Nadczynność tarczycy

Hiperurykemia

Hiperurykemia to podwyższone stężenie kwasu moczowego we krwi, często przebiegające bezobjawowo, ale prowadzące do dny moczanowej lubkamicy nerkowej

Hipogammaglobulinemia

Stan chorobowy charakteryzujący się obniżonym poziomem immunoglobulin w surowicy, co prowadzi do upośledzenie odporności

Hipoprotrombinemia

Zmniejszona ilość protrombiny we krwi (zwiększenie krwawień)

Hiposydermia

obniżony poziom żelaza w surowicy krwi bez współistniejącej anemii

Histiocytoza Hemofagocytarna

ciężka reakcja immunologiczna z niszczeniem komórek krwi

Ileostomia

To operacyjne wyprowadzenie fragmentu jelita cienkiego na powierzchnię brzucha

Koagulopatia

zaburzenia krzepnięcia krwi prowadzące do krwawień albo nadmiernej krzepliwości

Kolostomia

To chirurgiczne wyprowadzenie światła jelita grubego na powierzchnię brzucha

Krew hemologiczna

krew od innego osobnika tego samego gatunku

Krystaluria

Obecność kryształków leku w moczu

Leukopenia

stan w którym liczba białych krwinek spada poniżej prawidłowej, ich niedobór zwiększa podatność na infekcje

Limfadenopatia

powiększenie węzłów chłonnych

Limfohistiocytoza hemofagocytowa (HLH)

bardzo rzadki i groźny zespół chorobowy, w którym układ odpornościowy działa nadmiernie i powoduje silny stan zapalny w organizmie

Lunatyzm

zaburzenie snu polegające na nieświadomej aktywności w czasie snu

martwica toksyczno rozpływowa naskórka

to rzadka zagrażająca życiu reakcja polekowa charakteryzująca się rozległą martwicą i spełzaniem naskórka

Melanoza układu pokarmowego

brunatno czarne przebarwienie błony śluzowej jelita, w skutek podawania żelaza doustnie

Miastenia

choroba autoimmunologiczna, w której układ odpornościowy atakuje połączenia między nerwami a mięśniami

Mononukleoza rzekoma

Choroba przypominająca mononukleozę, ale wywołana innym czynnikiem niż EBV.

Nekatorioza

choroba pasożytnicza wywoływana przez tęgoryjca amerykańskiego

Neutropenia

Stan obniżonego poziomu neutrofilii

Niedokrwistość aplastyczna

choroba w której organizm przestaje produkować wystarczającą ilość krwinek czerwonych, białych i płytek krwi

Niedokrwistość megaloblastyczna

stan charakteryzujący się niedoborem czerwonych krwinek w organizmie i ich nieprawidłową budową, co prowadzi do zmniejszenia ilości tlenutransportowanego przez krew do tkanek

Niedokrwistość syderoachrestyczna

choroba w której wchłania się zbyt mała ilość hemu

Objawy dyspeptyczne

niestrawność

Obrzęk angioneurotyczny

nagłe, niebolesne nabrzmienie skóry

Oliguria

Skąpomocz, znaczne zmniejszenie dobowej ilości oddawanego moczu (poniżej 400-500ml)

Opryszczkowate zapalenie skóry Duhringa

zespół jelitowo skórny z pęcherzykowo grudkowymi zmianami skórnymi i enteropatią zależną od glutenu

Orbitopatia endokrynna

autoimmunologiczne zapalenie tkanek oczodołu, prowadzące do obrzęku i włóknienia mięśni, objawia się wytrzeszczem oczu

Ostra uogólniona osutka krostkowa

Zazwyczaj polekowa rzadka reakcja skórna objawiająca się nagłym wysiewem sterylnych krostek na rumieniowym podłożu

Pancolitis

Bardzo poważna postać wrzodziejącego zapalenia jelita grubego w której choroba zajmuje całe jelito grube

Pancytopenia

Groźny zespół metaboliczny objawiający się jednoczesnym niedoborem czerwonych krwinek, białych krwinek, płytek krwi

Paraplegia

Paraliż dolnej części ciała w tym obu nóg (często też miednicy)

Porfiria skórna

wynika z nagromadzenia porfiryn pod wpływem światła czego skutkiem jest uszkodzenie skory

Przełom tarczycowy

nagły, zagrażający życiu stan ciężkiej nadczynności tarczycy z objawami ogólnoustrojowymi

Przełom tarczycowy

ostra, zagrażająca życiu dekompensacja nadczynności tarczycy z gwałtownym wzrostem aktywności metabolicznej.

Przepukliny oponowo

rdzeniowe cieżka wrodzona wada cewy nerwowej, będąca rodzajem rozszczepu kręgosłupa

Rabdomioliza

rozpad komórek mięśniowych prowadzący do uwolnienia ich składników do krwi, co może uszkadzać nerki.

Randomizowane badanie kliniczne

badanie naukowe, w którym pacjenci są losowo przydzielani do grup leczenia, aby obiektywnie ocenić skuteczność i bezpieczeństwo leku.

Reakcja rzekomoanafilaktyczna

nagła reakcja nadwrażliwości, przypominająca wstrząs anafilaktyczny, ale powstaje bez udziału przeciwciał IgE

Reakcja wazowagalna

nagła, przejściowa utrata przytomności lub stan przedomdleniowy spowodowany nagłym spadkiem ciśnienia i zwolnieniem akcji serca z powoduprzesadnej odpowiedzi układu nerwowego np. na stres, ból, widok krwi.

Reakcje anafilaktoidalne

nagłe, ciężkie reakcje podobne do anafilaksji, ale bez udziału mechanizmu alergicznego

Regurgitacje

niekontrolowane cofanie się treści żołądkowej do przełyku lub jamy ustnej, występujące bez odruchu wymiotnego

SCAR

rzadkie, zagrażające życiu reakcje nadwrażliwości na leki, obejmujące skórę i błony śluzowe, często z zajęciem narządów wewnętrznych.

Scyntygrafia supresyjna

Badanie, które ocenia autonomię guzków tarczycy po wcześniejszym zahamowaniu wydzielania TSH przez podanie hormonów tarczycy

Somnambulizm

Wykonywanie złożonych czynności podczas snu głębokiego NREM (lunatykowanie)

Sprue

celiakia, przewlekła choroba autoimmunologiczna powodująca uszkodzenie błony śluzowej jelita cienkiego w odpowiedzi na spożywanie glutenu, skutkuje to zaburzeniami wchłaniania

Strongyloidoza

zarażenie węgorkiem jelitowym

Supresja szpiku kostnego

zahamowanie wytwarzania komórek krwi w szpiku

Talasemia

wrodzona chrorba krwi spowodowana wadliwą produkcją hemoglobiny, prowadzi do niedokrwistości

TEN

Zagrażająca życiu choroba skóry. Charakteryzuje się ona rozległą martwicą i pęcherzowym oddzielaniem się naskórka od skóry właściwej.

Terapia supresyjna

Osłabienie układu odpornościowego w celu zahamowania jego reaktywności

Test Amesa

Badanie laboratoryjne służące do oceny, czy dana substancja może wywoływać mutacje genetyczne

Tkanka paranodularna

obszar tkanki tarczycy otaczający guzek, oceniany np. w badaniach histopatologicznych

Trichuroza

choroba pasożytnicza jelita grubego wywoływana przez włosogłówkę ludzką

Trombocytopenia

małopłytkowość) to stan, kiedy występuje zbyt mało płytek krwi (trombocytów) co skutkuje zaburzenia krzepnięcia

Tyreotoksykoza

zespół objawów klinicznych wywołanych nadmiarem hormonów tarczycy (przyspieszony metabolizm, kołatanie serca, chudnięcie, drżenie rąk, potliwość rąk)

Tyroidektomia

chirurgiczne usunięcie całej tarczycy lub jej części.

Utajony niedobór żelaza

stan, w którym zapasy żelaza w organizmie są wyczerpane, ale poziom hemoglobiny jest w normie

Wady cewy nerwowej

zespół wrodzonych wad ośrodkowego ukladu nerwowego, których podstawową cechą są zaburzenia w tworzeniu i zamykaniu cewy nerwowej w toku rozwoju płodu

Wodobrzusze

Nagromadzenie płynu w jamie brzusznej

Wrażliwość aferenta jelit

sposób, w jaki jelita przekazują sygnały sensoryczne (ból, rozciąganie, chemia pokarmu) do mózgu poprzez nerwy aferentne (dośrodkowe)

Wzór białokrwinkowy

procent udziału poszczególnych rodzajów białych krwinek w całkowitej liczbie leukocytów

Zabieg pomostowania

zabieg omijania zwężonych lub zablokowanych tętnic wieńcowych (pot. Bajpasy)

Zapalenie naczyń z hipokomplementemią

zapalenie małych naczyń krwionośnych z obniżeniem specyficznych białek osocza składowych dopełniacza

Zespół mononukleozopodony

objawy podobne do mononukleozy (gorączka, powiększone węzły, ból gardła)

Zespół nerczycowy

uszkodzenia kłębuszków nerkowych, prowadzące do nadmiernego wydalania białka z moczem

Zespół Stevensa Johnsona (SJS)

Choroba skóry i błon sluzowych, zazwyczaj wywołana reakcją alergiczną na leki. Początek grypopodobny, następnie gwałtownie powstają bolesne pęcherze i nadżerki.

Zespół złego wchłaniania glukozy galaktozy

rzadka genetyczna choroba metaboliczna, objawia sie u noworodków ciężką wodnistą biegunką i odwodnieniem po spożyciu mleka z powodu mutacji w genie SLC5A1

Zwyrodnienie sznurowe rdzenia

Choroba neurologiczna spowodowana głównie niedoborem witaminy B12, prowadząca do zaburzeń czucia, chodu i osłabienia mięśni.