|
término |
definición |
|
A verbis legis non est recedendum empezar lección
|
|
należy trzymać się słów ustawy
|
|
|
|
Absentem in criminibus damnari non oportet empezar lección
|
|
nieobecnego nie nalezy skazywać za przestępstwo
|
|
|
|
Affectus punitur, etsi non sequatur effectus empezar lección
|
|
zamiar jest karany nawet wtedy, gdy zamierzony skutek nie nastapit
|
|
|
|
Ambulatoria enim est voluntas defuncti usque ad vitae supremum exitum empezar lección
|
|
wola spadkodawcy może być zmieniona aż do jego śmierci
|
|
|
|
Apices iuris non sunt iura empezar lección
|
|
sztuczki prawne nie stanowią prawa
|
|
|
|
Aplicatio est vita regulae empezar lección
|
|
stosowaniwe (prawa) jest życiem normy prawnej
|
|
|
|
Argumenta non numeranda, sed ponderanda sunt empezar lección
|
|
argumentów (dowodów) nie należy liczyć lecz ważyć.
|
|
|
|
Benignius leges interpretandae sunt, quo voluntas earum conservetur empezar lección
|
|
ustawy wtedy są właściwiej interpretowane, gdy zachowuje się ich ducha.
|
|
|
|
Bis de adem ne sit actio empezar lección
|
|
nie procesuje się dwa razy w tej samej sprawie.
|
|
|
|
Cessante ratione legis cessat ipsa lex empezar lección
|
|
gdy ustaje przyczyna wydania ustawy, traci moc i sama ustawa.
|
|
|
|
Comparatio non est ratio empezar lección
|
|
porównywanie nie jest dowodem; podobienstwo nie jest dowodem.
|
|
|
|
Contra principia negantem non est disputandum empezar lección
|
|
z odrzucającym zasady nie ma dyskusji.
|
|
|
|
Corruptissima re publica plurimae leges empezar lección
|
|
im większe zepsucie w panstwie, tym liczniejsze ustawy.
|
|
|
|
De maiore et minore non variant iura empezar lección
|
|
prawa nie zmieniają się w zależności od większego lub mniejszego znaczenia osoby.
|
|
|
|
Dubitando ad veritatem venimus empezar lección
|
|
przez wątpienie dochodzimy do prawdy.
|
|
|
|
Entia non sunt multiplicanda prater necessitatem empezar lección
|
|
bytów nie należy mnożyć ponad konieczność
|
|
|
|
Expedit enim rei publicae, ne quis re sua male utatur empezar lección
|
|
w interesie państwa leży, aby nikt nie używał źle swojej rzeczy.
|
|
|
|
Expedit rei publicae, ut finis sit litium empezar lección
|
|
dla państwa korzystne jest, aby procesy nie trwały zbyt diugo.
|
|
|
|
Facientes et consentientes pari poena plectuntur empezar lección
|
|
na sprawców i wspólników naklada się równą karę.
|
|
|
|
Facta probantur, iura novit curia empezar lección
|
|
fakty wymagają udowodnienia, (a) prawo zna sad
|
|
|
|
Facultas probationum non est angustanda. empezar lección
|
|
moźliwość dowodzenia nie może być ograniczana.
|
|
|
|
Fere libenter homines id, quod volunt, credunt. empezar lección
|
|
ludzie ochoczo wierzą w to, w co chcieliby wierzyć.
|
|
|
|
Fiat iustitia, etiam si mundus pereat empezar lección
|
|
niech stanie się sprawiedliwość, chocby mial zginąć świat
|
|
|
|
Frustra probatur quod probatum non relevat empezar lección
|
|
próżny dowód, który nie odnosi się do sprawy, daremnym jest dowód, jeśli nie jest dowodem stosownym.
|
|
|
|
Graviore culpa gravior poena empezar lección
|
|
im większa wina, tym surowsza kara.
|
|
|
|
Hereditas nihil aliud est, quam succesio in universum ius, quod defunctus habuerit empezar lección
|
|
spadek jest wejsciem w ogót praw zmartego
|
|
|
|
Heres quandoque adeundo hereditatem iam tunc a morte successisse defuncto intellegitur empezar lección
|
|
28. przyjmuje się, że spadkobierca wstąpił w prawa zmarłego już z chwilą śmierci, niezależnie od tego, kiedy objał spadek.
|
|
|
|
. Hominum causa omne ius constitutum sit - empezar lección
|
|
fikcja nie wywiera skutków prawnych poza. przypadkiem, dla którego została ustanowiona
|
|
|
|
In medio stat veritas empezar lección
|
|
|
|
|
|
In quod interest, non solum ex damno dato, sed elam ex lucro cessante. empezar lección
|
|
przy odszkodowaniu bierze się pod uwagę nie tylko szkodę wyrządzoną, lecz także utracony zysk
|
|
|
|
Iniuria ex eo dicta est, quod non iure fiat; omne enim quod non iure fit, iniuria fieri dicitur empezar lección
|
|
34. bezprawie stąd bierze swą nazwę, że dzieje się coś niezgodnie z prawem; mówi się bowiem, iż wszystko, co dzieje się niezgodnie z prawem, staje się bezprawiem.
|
|
|
|
ludicis est ius dicere, non dare. empezar lección
|
|
rzeczą sędziego jest orzekać, nie stanowić prawo
|
|
|
|
Lege non distinguente nec nostrum est distinguere empezar lección
|
|
tam, gdzie ustawa nie rozróznia, nie nasza rzecza jest wprowadzać rozroznienie.
|
|
|
|
Leges ab omnibus intellegi debent empezar lección
|
|
ustawy powinny być zrozumiałe dla wszystkich.
|
|
|
|
Multiplicata transgressione crescat poenae inflictio empezar lección
|
|
przy powtórnym złamaniu prawa niech wzrasta wymiar kary
|
|
|
|
Nasciturus pro iam nato habetur quotiens de commodo eius quaeritur empezar lección
|
|
dziecko poczęte uważa się za narodzone, jeżeli chodzi o jego korzyść
|
|
|
|
Nemo de domo sua extrahi debet empezar lección
|
|
nikogo z własnego domu nie można zabierać silą.
|
|
|
|
Nullus describatur reus, priusquam convincatur empezar lección
|
|
nikogo nie wolno uznawać za winnego przed skazaniem.
|
|
|
|
Occidit, qui non servat periturum, ubi potest empezar lección
|
|
zabija, kto nie udziela pomocy tam, gdzie może
|
|
|
|
Pacta sunt servanda empezar lección
|
|
|
|
|
|
Placuit in omnibus rebus pracipuam esse iustitiae aquitatisque quam stricti iuris rationem empezar lección
|
|
we wszystkich sprawach zasada sprawiedliwości i słuszności powinna mieć pierwszeństwo nad zasadą ścisłego prawa.
|
|
|
|
Politia legibus, non leges politiae adaptandae empezar lección
|
|
polityka powinna dopasowywać się do ustaw, a nie ustawy do polityki.
|
|
|
|
Possessor male fidei ullo tempore non prascribit empezar lección
|
|
posiadacz w złej wierze bez względu na czas nie może zasiedzieć rzeczy.
|
|
|
|
Prior tempore potior iure. empezar lección
|
|
kto lepszy co do czasu, ten lepszy co do prawa.
|
|
|
|
Qui mandat solvi, ipse videtur solvere empezar lección
|
|
kto udziela zlecenia spelnienia świadczenia, tego uważa się, jakby sam swiadczył
|
|
|
|
Qui nimium probat, nihil probat empezar lección
|
|
kto zbyt wiele dowodzi, nie dowodzi niczego
|
|
|
|
Qui statuit aliquid parte inaudita altera, aequum licet statuerit, haud aequus fuit empezar lección
|
|
- kto wydaje wyrok bez wysłuchania drugiej strony, jest niesprawiedliwy, chociażby nawet wydał wyrok słuszny.
|
|
|
|
Quod erat demonstrandum empezar lección
|
|
|
|
|
|
Rebus sic stantibus omnis promissio intellegitur empezar lección
|
|
każde przyrzeczenie pojmowane jest jako obowiazujące w oznaczonych warunkach.
|
|
|
|
Res nullius cedit primo occupanti empezar lección
|
|
rzecz niczyja przypada temu, kto pierwszy ją zawłaszczyl.
|
|
|
|
Reus non tenetur loqui contra se empezar lección
|
|
oskarżony nie jest zobowiązany zeznawać przeciw sobie.
|
|
|
|
Sapiens nihil afirmat, quod non probat empezar lección
|
|
mądry człowiek nie twierdzi niczego, czego nie zdołałby dowiesć.
|
|
|
|
Sapientis est mutare consilium empezar lección
|
|
Mądry potrafi zmienić zdanie
|
|
|
|
Separata esse debet possessio a proprietate empezar lección
|
|
Posiadanie musi być oddzielone od własności
|
|
|
|
Servitus in faciendo consistere nequit empezar lección
|
|
Służebność nie może polegać na działaniu
|
|
|
|
Si unus solvat, omnes liberantur empezar lección
|
|
Jeśli jeden zapłaci, wszyscy są zwolnieni
|
|
|
|
Usucapio est adiectio dominii per continuationem possessionis tempore lege definiti empezar lección
|
|
Zasiedzenie to nabycie własności przez długotrwałe posiadanie przez czas określony w ustawie
|
|
|
|
Verba cum effectu accipienda empezar lección
|
|
Słowa należy rozumieć tak, by wywoływały skutek
|
|
|
|
Veritas est adaequatio rei et intellectus empezar lección
|
|
Prawda to zgodność rzeczy z rozumem
|
|
|
|
Vitia aperta non praestantur empezar lección
|
|
Za jawne wady się nie odpowiada
|
|
|
