Moja lekcja

1. Jaka jest etymologia/pochodzenie pojęcia wychowanie?

Pojęcie wychowanie wywodzi się od dawnego znaczenia słowa „chdować”, czyli karmić i pielęgnować, co oznacza proces doprowadzenia dziecka do pełnego wzrostu i samodzielności poprzez opiekę.

2. Jaka jest etymologia/pochodzenie pojęcia edukacja?

Pojęcie „edukacja” pochodzi z łaciny (educare, educere) i oznacza wychowywanie oraz rozwijanie wrodzonych możliwości człowieka.

3. Co oznaczała starożytna paidea?

Starożytna paideia oznaczała wszechstronne wychowanie i kształcenie człowieka, obejmujące rozwój moralny, intelektualny i fizyczny, przygotowujące go do życia w społeczeństwie.

4. Czym charakteryzują się prakseologiczne definicje wychowania?

Prakseologiczne definicje wychowania ujmują wychowanie jako celowe, świadome i skuteczne działanie wychowawcy, nastawione na osiągnięcie określonych efektów w rozwoju i zachowaniu wychowanka.

5. Czym charakteryzują się ewolucyjne definicje wychowania?

Definicje ewolucyjne wychowania to podejście, w którym wychowanie rozumie się jako naturalny proces rozwoju i zdobywania doświadczeń, gdzie najważniejsze jest dziecko oraz jego samodzielne wrastanie w społeczeństwo.

6. Czym charakteryzują się sytuacyjne definicje wychowania?

Sytuacyjne definicje wychowania charakteryzują się założeniem, że wychowanie nie dokonuje sie poprzez samą rozowe, lecz poprzez stwarzanie sytuacji wychowawczych, które zmuszaja jednostke do samodzielnych wyborów i wyciągania wniosków z podejmowanych dzia

7. Czym charakteryzują się adaptacyjne definicje wychowania?

Adaptacyjne definicję wychowania charakteryzują się ukształtowaniem człowieka w celu przystosowania jednostki do panujących warunków społecznych, aby mogła ona sprawnie funkcjonować w środowisku biologicznym i społecznym

8. Jak definiowane jest wychowanie wg S. Kunowskiego?

Według Stefana Kunowskiego wychowanie to system działań pokoleń starszych, który ma na celu pokierowanie rozwojem młodszych osób, aby przygotować je do życia zgodnie z określonym wzorem człowieka.

9. Czym charakteryzuje się wychowanie w sensie szerokim?

Wychowanie w sensie szerokim to wszystko, co nas kształtuje - zarówno celowe działania (szkoła, dom), jak i przypadkowe wpływy (koledzy, media), które budują naszą osobowość, poglądy i charakter.

10. Czym charakteryzuje się wychowanie w sensie węższym?

Wychowanie w sensie węższym to wyłącznie celowe i zamierzone działania podejmowane w konkretnym celu i w określonej sytuacji, aby wpłynąć na wychowanka.

11. Czym charakteryzuje się wychowanie w sensie najwęższym?

Wychowanie w sensie najwęższym to świadome i intencjonalne wpływanie na sferę emocjonalno-wolicjonalną jednostki lub dążenie do ukształtowania określonych umiejętności, kompetencji, postaw.

12. Czym jest wychowanie w sensie pośrednim?

Wychowanie w sensie pośrednim to dyskretne pomaganie człowiekowi, by sam chciał się rozwijać.

13. Czym jest wychowanie w sensie bezpośrednim?

Wychowanie w sensie bezpośrednim to takie oddziaływanie wychowawcze, w którym wychowawca celowo i świadomie wpływa na wychowanka z zewnątrz, a rola samego wychowanka jest ograniczona.

14. Jakie są podobieństwa między wychowaniem, socjalizacją i inkulturacją?

Mają wspólny cel, przygotowują jednostkę do życia społeczeństwie, wzajmenie się uzupełniają, polegają na przejmowaniu języka, norm i zwyczajów, kształtują osobowość, umożliwiają przystosowanie do kultury i społeczeństwa

15. Jakie są punkty wspólne wychowania i opieki?

Idą ze sobą w parze-kiedy się kimś opiekujesz, to jednocześnie go wychowujesz. -Wspierają rozwój psychiczny, emocjonalny, społeczny, fizyczny realizują się poprzez czynności codzienne, które są nauka ważnych zasad, norm i wartości

16. Czym się różni wychowanie od opieki?

Wychowanie to świadomy i zaplanowany proces ma na celu doprowadzenie człowieka do niezależności i samodzielności, skupia się na przyszłości i kształtowaniu charakteru.

16. Czym się różni wychowanie od opieki? V2

Opieka pojawia się tam gdzie występuje bezradność, koncentruje się na zapewnianiu bezpieczeństwa i ochrony oraz skupia się na zaspokajaniu bieżących potrzeb, ma charakter doraźny i aktualny.

17. Co to znaczy, że wychowanie jest procesem złożonym?

Wychowanie jest procesem złożonym, ponieważ kształtowanie osobowości człowieka odbywa się pod wpływem wielu czynników zewnętrznych (środowiska) i wewnętrznych (przeżycia, doświadczenia ).

18. Co to znaczy, że wychowanie jest procesem intencjonalnym?

Wychowanie jest procesem intencjonalnym, ponieważ wychowawca świadomie i celowo planuje oraz podejmuje działania wychowawcze, dobierając odpowiednie cele, metody i środki, aby ukierunkować rozwój społeczny, moralny i osobowościowy wychowanka.

19. Co to znaczy, że wychowanie jest procesem interakcyjnym?

Wychowanie jest procesem interakcyjnym, ponieważ to „współpraca dwóch stron”. Jest skuteczne wtedy, gdy obie strony aktywnie uczestniczą w procesie wychowania, wpływając na siebie poprzez komunikację, zachowania i relacje.

20. Co to znaczy, że wychowanie jest procesem relatywnym?

Wychowanie jest procesem relatywnym, ponieważ jego przebieg i efekty zależą od wielu zmiennych czynników, takich jak kultura, środowisko społeczne, sytuacja życiowa, czas oraz indywidualne cechy wychowanka i wychowawcy

21. Co to znaczy, że wychowanie jest procesem długotrwałym?

Wychowanie jest procesem długotrwałym, ponieważ obejmuje wszystkie etapy życia człowieka. Wymaga systematyczności i cierpliwości gdyż jego efekty ujawniają się stopniowo.

22. W jaki sposób charakteryzuje wychowanie koncepcja behawiorystyczna?

Koncepcja behawiorystyczna charakteryzuje wychowanie jako bezpośrednie sterowanie zachowaniem człowieka poprzez stosowanie zewnętrznych bodźców, takich ja nagrody i kary, które mają na celu

23. Jakie są zalety behawiorystycznej koncepcji wychowania?

Do jej zalet należą: * jasność i jednoznaczność zasad, * skuteczność w utrwalaniu pożądanych zachowań, * łatwość kontroli i oceny efektów wychowania * wprowadzenie porządku i dyscypliny.

23. Jakie są wady behawiorystycznej koncepcji wychowania?

Do wad zalicza się: * pomijanie sfery emocjonalnej i motywacji wewnętrznej dziecka, * mechaniczne traktowanie procesu wychowania, * uzależnianie zachowań od nagród i kar * ograniczanie samodzielności i rozwoju odpowiedzialności moralnej.

24. W jaki sposób charakteryzuje wychowanie koncepcja humanistyczna?

Koncepcja humanistyczna charakteryzuje wychowanie jako wspieranie rozwoju człowieka, który sam kształtuje swoje życie. Wychowawca pomaga wychowankowi rozwijać samodzielność, odpowiedzialność i aktywność, szanuję jego potrzeby i

25. Jakie są zalety humanistycznej koncepcji wychowania?

Zalety: * wspiera empatię, komunikację i bliskie relacje z wychowawcą * wspiera aktywność i samodzielność wychowanków * wzmacnia postawy demokratyczne * buduje pozytywną atmosferę sprawiając że szkoła jest bliższa życiu

zalety humanistycznej koncepcji wychowania?

Wady: * sprowadza wychowanie do relacji terapeutycznej, zaniedbując jego tradycyjne cechy: cele, treści, niesymetryczność i kontekst społeczny, * pomija mierzalne efekty szkolne, takie jak wiedza i umiejętności * może zwiększać poczucie zagrożenia i

26. W jaki sposób charakteryzuje wychowanie koncepcja psychospołeczna?

Psychospołeczna koncepcja wychowania uważa, że człowiek rozwija się przede wszystkim przez kontakty z innymi. Wychowanie polega na budowaniu bezpiecznych i życzliwych relacji oraz zaspokajaniu potrzeb wychowanka, takich jak przynależność i miłość.

27. Jakie są zalety psychospołecznej koncepcji wychowania?

Zalety: * podkreśla znaczenie relacji społecznych, * wspiera potrzeby wychowanka (bezpieczeństwo, przynależność, miłość) * rozwija samodzielność oraz współpracę.

Jakie są wady psychospołecznej koncepcji wychowania?

Wady: * wpływ wychowawcy jest ograniczony, * brak dobrych relacji może powodować lęk, izolację lub problemy emocjonalne. * zbyt silne skupienie na relacjach i emocjach może pomijać mierzalne efekty nauki i wiedzę,

28. Czym zajmuje się aksjologia pedagogiczna?

Alsjologia pedagogiczna zajmuje się wartościami w wychowaniu i edukacji. Bada, jakie wartości są ważne w procesie wychowawczym, jak je przekazywać uczniom oraz jak wpływają na rozwój osobowości i postawy człowieka.

29. Jaki jest współczesny kontekst aksjologiczny wychowania?

Współczesny kontekst aksjologiczny wychowania odnosi się do wartości, które są ważne we współczesnym społeczeństwie i powinny kształtować wychowanie takie jak szacunek dla człowieka, tolerancja, odpowiedzialność, samodzielność i przygotowanie do życia w

30. Jak określane są wartości subiektywne

Wartości subiektywne to takie, które zależą od doznań, gustu i potrzeb danej osoby. Mogą się różnić w zależności od człowieka Przykłady: ulubiony smak potrawy, gust muzyczny, to co ktoś uważa za ważne w życiu...

30. Jak określane są wartości obiektywne? (przykłady)

Wartości obiektywne to wartości, które istnieją niezależnie od indywidualnych opinii, upodobań czy emocji. Są trwałe i mają charakter idealny. -Przykłady: dobro, sprawiedliwość, prawda, godność człowieka.

31. Typologia wartości według Maxa Schelera.

Absolutne, religijne – najwyższe w hierarchii, np. świętość i nieświętość. -Duchowe – estetyczne (piękno i brzydota) i poznawcze (prawda i fałsz), w tym prawne (prawość i bezprawie) -Witalne – związane z życiem i zdrowiem, np. siła, witalność, HEDNOISTYCZ

32. Jakie funkcje pełnią wartości w wychowaniu?

* wyznaczają cele wychowania, stanowią ich źródła i uzasadnienia * wyznaczają kryteria oceny działań wychowawczych

33. Na czym polega wychowanie do wartości w sensie szerokim

W sensie szerokim polega na przygotowaniu do samodzielnego dostrzegania, wybierania i realizowania wartości. Celem jest kompetencja i dojrzałość aksjologiczna.

33. Na czym polega wychowanie do wartości w sensie wąskim?

W sensie wąskim polega na kształceniu gotowości do przyjęcia i realizowania określonych wartości zgodnie z programem wychowawczym oraz motywowanie do ich świadomego i dobrowolnego realizowania zgodnie z przyjętym ideałem wychowania.

34. Jakie są etapy wychowania do wartości? (krótka charakterystyka).

1. Odkrywanie – poznanie i zrozumienie wartości. 2. Przeżywanie – emocjonalne doświadczanie wartości. 3. Uwewnętrznienie – praktykowanie i utrwalanie wartości. 4. Internalizacja – uznanie wartości za własne i życie zgodnie z nimi.

35. Czym zajmuje się teologia wychowania?

Teologia wychowania zajmuje się badaniem celów wychowania. Poszukuje odpowiedzi na pytania, m.in.: czym są cele wychowania, jakie są ich funkcje, źródła i rodzaje oraz czy można je oceniać

Jak definiowany jest cel wychowania?

Cel wychowania to zamierzony efekt wychowania, czyli stan, do którego wychowawca chce doprowadzić wychowanka poprzez świadome i zaplanowane działania.

37. Czym jest ideał wychowania?

Ideał wychowania to teoretyczna wizja doskonałego człowieka, która wyznacza nadrzędny cel i kierunek wychowania, choć nie jest w pełni osiągalna.

38. Jaka jest różnica między celami a ideałami wychowania? V1

Cele wychowania to konkretne, realne efekty, które wychowawca chce osiągnąć (np. rozwój odpowiedzialności, uczciwości, zdobycie umiejętności).

38. Jaka jest różnica między celami a ideałami wychowania?

Ideał wychowania to ogólna, nieosiągalna w pełni wizja doskonałego człowieka, wyznacza kierunek wychowania.

39. Jakie są funkcje celów wychowania?

* wyznaczają kierunek działań wychowawczych. * porządkują i planują proces wychowania. * mobilizują wychowawcę i wychowanka do działania. * umożliwiają ocenę efektów wychowania.

40. Czym różni się światopogląd od ideologii? V1

Światopogląd to osobisty, całościowy sposób postrzegania świata i sensu życia, który obejmuje wartości, normy i przekonania oraz kieruje życiem jednostki Natomiast

40. Czym różni się światopogląd od ideologii? v2

Ideologia to bardziej konkretny system poglądów, często związany z grupą społeczną lub polityką, który służy do realizacji określonych interesów i nie musi być naukowo udowodniony

Czym zajmuje się pedagogika światopoglądowa?

Pedagogika światopoglądowa zajmuje się formułowaniem ideowych i wartościowych podstaw wychowania oraz edukacji – definiuje cele, zasady i sens działań edukacyjnych, wskazując, jak i dlaczego wychowywać.

42. Jakie są funkcje ideologii edukacyjnej?

Funkcja zachowawcza – utrzymuje tradycję i kształtuje człowieka według istniejącego porządku. Funkcja innowacyjna – wspiera tworzenie „człowieka nowego” zgodnie z nowymi wartościami i ideam oraz wprowadza zmiany edukacyjne.

Opisz wybraną koncepcję pedagogiczną z podręcznika M. Łobockiego:

Koncepcja wychowania ks. Jana Bosko