Egz botanika

**Kambium korkotwórcze (fellogen)**

Merystem boczny wytwarzający korek (fellem) na zewnątrz i fellodermę do wewnątrz. Występuje w starszych pędach i korzeniach (peryderma).

**Przetchlinka**

Otwór w warstwie korka pędu. Zadanie: umożliwia wymianę gazową tkanek wewnętrznych z otoczeniem.

**Cewki i naczynia**

Cewki to pojedyncze, wydłużone komórki (u paprotników i nagonasiennych). Naczynia to szeregi komórek połączonych w długie rury z zanikłymi ścianami poprzecznymi (u okrytonasiennych).

**Typy drewna**

Naczyniowo pierścieniowe (duże naczynia wiosną, np. dąb) i rozpierzchłonaczyniowe (naczynia równomierne, np. buk). Rozpierzchłonaczyniowe są bardziej wytrzymałe na niedobory wody (mniejsze ryzyko zatorów powietrznych).

**Struktura systemu korzeniowego**

System palowy (jeden główny, boczne) lub wiązkowy (brak wyraźnego głównego, liczne korzenie przybyszowe).

**Korzeń boczny**

Powstaje z perycyklu (okolnicy).

**Substancja zapasowa**

Skrobia. Wykorzystywana jako źródło energii w okresach spoczynku lub podczas wiosennego startu wegetacji.

**Mikoryza ektotroficzna**

Grzyb tworzy opaskę wokół korzenia i sieć hartiga między komórkami kory, nie wnikając do ich wnętrza.

**Iglaki**

Np. borowik szlachetny (współżyje m.in. ze świerkiem).

**Cel mikoryzy**

Poprawa pobierania wody i minerałów (grzyb) oraz dostarczanie węglowodanów (roślina).

**Proces w liściach**

Fotosynteza, transpiracja, wymiana gazowa.

**Miękisz liści**

Asymilacyjny (palisadowy i gąbczasty).

**Aparaty szparkowe**

Ruchy turgorowe komórek szparkowych. Zadanie: kontrola transpiracji i wymiany gazów.

**Modyfikacje liści**

Ciernie, wąsy czepne, liście pułapkowe, liście spichrzowe, łuski pąkowe.

**Ułożenie liści**

Skrętoległe, naprzeciwległe, okółkowe.

**Owoce suche niepękające**

Orzech (dąb), ziarniak (pszenica), niełupka (słonecznik).

**Typy mikoryzy**

Ektotroficzna (zewnętrzna), endotroficzna (wewnątrzkomórkowa), ektendotroficzna.

**Kwiat kompletny**

Posiada wszystkie elementy: działki kielicha, płatki korony, pręciki i słupki.

**Zalążki**

Nagonasienne (nagie na łuskach nasiennych), okrytonasienne (zamknięte w zalążni słupka).

**Hypancjum**

Rozrośnięte dno kwiatowe tworzące miseczkę. Charakterystyczne dla rodziny różowatych.

**Jednoliścienne**

Brak kambium (brak wtórnego przyrostu na grubość).

**Ochrona**

Kutykula (wosk, kutyna), włoski.

**Korek (fellem)**

Tkanka okrywająca wtórna, złożona z martwych, wysyconych suberyną komórek.

**Ściana komórkowa**

Pierwotna (celuloza, hemicelulozy, pektyny), wtórna (dodatkowo lignina).

**Plastydy**

Chloroplasty (fotosynteza), chromoplasty (barwniki), leukoplasty (magazynowanie, np. amyloplasty).

**Wakuole lityczne**

Zawierają enzymy hydrolityczne, pełnią funkcję "lizosomów" roślinnych (rozkład makrocząsteczek).

**Rozgałęzienia**

Widlaste, monopodialne, sympodialne.

**Kordylina**

Przyrost na grubość dzięki merystemowi wtórnemu powstającemu z pierwotnej kory.

**Wiązki przewodzące**

Kolateralne (otwarte/zamknięte), bikolateralne, koncentryczne, radialne.

**Clavata/Wuschel**

Wuschel promuje komórki macierzyste, Clavata wysyła sygnał hamujący Wuschel (ujemne sprzężenie zwrotne).

**Hydatody**

Wyspecjalizowane aparaty szparkowe służące do gutacji (usuwania kropli wody).

**Odcinanie liści**

Tworzenie warstwy odcinającej (korkowacenie) u nasady ogonka.

**Liście C3 vs C4**

C4 mają tzw. anatomię wieńcową (specyficzne komórki pochwy okołowiązkowej).

**Model ABCDE**

A (kielich), A+B (korona), B+C (pręciki), C (słupki), D (zalążki), E (ogólne działanie organów).

**Płatki**

Przywabianie zapylaczy (barwa, zapach, kształt).

**Łagiewka**

Wnika przez znamię, szyjkę słupka, kierując się sygnałami chemicznymi do okienka zalążka.

**Strefy łagiewki**

Apikalna (wzrost), subapikalna (organelle), jądrowa (jądra plemnikowe).

**Błona komórkowa**

Bariera selektywna, transport substancji, odbieranie sygnałów.

**Cytoszkielet**

Mikrotubule (tubulina), mikrofilamenty (aktyna), filamenty pośrednie.

**Cytoszkielet**

Utrzymanie kształtu, transport wewnątrzkomórkowy, ruch organelli, podziały.

**Mitochondrium**

Oddychanie komórkowe (produkcja ATP).

**Sok komórkowy**

Woda, cukry, kwasy organiczne, sole mineralne, garbniki, antocyjany.

**Merystemy**

Wierzchołkowe (stożki wzrostu pędu/korzenia), boczne (kambium, fellogen – w łodydze/korzeniu).

**Modyfikacje liści**

Ciernie, wąsy, liście pułapkowe, spichrzowe, łuski pąkowe.

**Kwiat spirocykliczny**

Elementy kwiatu ułożone spiralnie na wydłużonym dnie kwiatowym.

**Model ABC**

Geny A i C działają antagonistycznie (wzajemne hamowanie).

**Peloria**

Zjawisko wtórnego uzyskania symetrii promienistej przez kwiaty zwykle grzbieciste.

**Obco/samopylne**

Obcopylne (mechanizmy zapobiegające samozapyleniu), samopylne (pręciki i słupki dojrzewają jednocześnie).

**Samozapylenie**

Zamknięte kwiaty (klejstogamia), brak dystansu między pylnikami a znamieniem.