6.

Co to jest podmiot prawa?

Ten, kto na podstawie obowiązującego prawa materialnego ma określone uprawnienia lub obowiązki.

Jaki jest ogólny podział podmiotów prawa?

Osoby fizyczne (ludzie) i jednostki organizacyjne.

Jaki charakter ma podmiotowość osoby fizycznej?

Naturalny.

Jaki charakter ma podmiotowość jednostek organizacyjnych?

Sztuczny; wykreowana przez prawodawcę w aktach normatywnych.

Kim jest osoba fizyczna?

Każdy człowiek od urodzenia do śmierci (lub uznania za zmarłego).

Jakie podstawowe „zdolności” może mieć osoba fizyczna?

Zdolność prawną i/lub zdolność do czynności prawnych.

Kim jest obywatel?

Osoba związana z państwem trwałym węzłem prawnym.

Kim jest cudzoziemiec (w sensie ogólnym)?

Osoba przebywająca na terytorium państwa, ale niebędąca jego obywatelem.

Co to jest obywatelstwo?

Szczególny, trwały związek prawny osoby fizycznej z państwem.

Jaką funkcję pełni obywatelstwo?

Jest podstawą praw i obowiązków jednostki wobec państwa.

Jakiego rodzaju instytucją jest obywatelstwo?

Instytucją prawa wewnętrznego danego państwa.

Jak można nabyć obywatelstwo (ogólnie – z prezentacji)?

Przez urodzenie, nadanie, adopcję, opcję, repatriację.

Jak (wg art. 4 ustawy) nabywa się obywatelstwo polskie?

Z mocy prawa; przez nadanie; przez uznanie za obywatela; przez przywrócenie obywatelstwa.

Co to jest podwójne obywatelstwo w ujęciu polskim (art. 3 ustawy)?

Obywatel polski mający też inne obywatelstwo ma wobec RP takie same prawa i obowiązki jak osoba mająca wyłącznie obywatelstwo polskie.

Czy obywatel polski może wobec władz RP powoływać się na inne obywatelstwo?

Nie.

Co to jest obywatelstwo Unii (art. 20 TFUE)?

Przysługuje każdej osobie mającej obywatelstwo państwa członkowskiego; ma charakter dodatkowy wobec krajowego.

Jakie jest prawo „mobilności” obywatela UE?

Swobodne przemieszczanie się i przebywanie na terytorium Unii.

Jakie prawa wyborcze ma obywatel UE?

Głosowanie i kandydowanie do PE oraz w wyborach lokalnych.

Jakie prawo ochrony za granicą ma obywatel UE?

Ochrona dyplomatyczna i konsularna innego państwa UE w państwie trzecim, gdy „jego” państwo nie ma przedstawicielstwa.

Jakie „prawa skargowe” ma obywatel UE?

Petycja do PE, odwołanie do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich, kontakt z instytucjami UE.

Kim są bezpaństwowcy (apatrydzi)?

Osoby nieposiadające obywatelstwa żadnego państwa.

Skąd może wynikać bezpaństwowość (wg prezentacji)?

Z negatywnego konfliktu ustaw o obywatelstwie.

Kto jest cudzoziemcem wg ustawy o cudzoziemcach (art. 3 pkt 2)?

Każdy, kto nie posiada obywatelstwa polskiego.

Co to jest azyl?

Udzielenie schronienia cudzoziemcowi ściganemu z powodów politycznych; zwykle łączy się z odmową ekstradycji.

Co to jest ekstradycja?

Wydanie osoby podejrzanej/ściganej innemu państwu w celu postępowania karnego lub wykonania kary.

Co to jest Europejski Nakaz Aresztowania (ENA)?

Decyzja sądowa państwa UE o aresztowaniu i przekazaniu osoby przez inne państwo UE dla procesu lub wykonania kary.

Jaka jest zasada dot. ekstradycji obywatela RP (art. 55 Konstytucji – wersja „tekst ogłoszony”)?

Ekstradycja obywatela polskiego jest zakazana.

Co zmieniło się po nowelizacji art. 55 Konstytucji (2006)?

Wprowadzono wyjątki (ekstradycja możliwa w określonych przypadkach i pod warunkami).

Kim jest uchodźca (definicja z prezentacji)?

Osoba poza krajem obywatelstwa (lub stałego zamieszkania), mająca uzasadnioną obawę prześladowań (rasa, religia, narodowość, grupa społeczna, poglądy polityczne) i nie mogąca/niechcąca korzystać z ochrony tego kraju.

Jakie są podmioty prawa cywilnego (w ujęciu prezentacji)?

Jednostki wyposażone w zdolność prawną: osoby fizyczne, osoby prawne, niepełne osoby prawne.

Co to jest osoba prawna?

Jednostka organizacyjna utworzona zgodnie z prawem i wyposażona w zdolność prawną oraz zdolność do czynności prawnych.

Jak długo istnieje zdolność prawna osoby prawnej?

Od momentu powstania do momentu likwidacji.

Jakie „atrybuty” ma osoba prawna wg prezentacji?

Może mieć prawa i obowiązki, ma własny majątek, działa we własnym imieniu.

Jak może powstać osoba prawna (3 tryby z prezentacji)?

Z mocy prawa, przez rejestrację, przez zgłoszenie do ewidencji.

Co jest potrzebne do powstania i funkcjonowania osoby prawnej?

założycielski, statut, powołanie organów.

Jakie są rodzaje osób prawnych (z prezentacji)?

Skarb Państwa, inne państwowe osoby prawne, samorządowe osoby prawne, korporacyjne i fundacyjne osoby prawne.

Czym charakteryzują się „inne państwowe osoby prawne”?

Powiązanie strukturalne i majątkowe z państwem; często władztwo administracyjne; działanie raz w reżimie podporządkowania administracyjnego, raz na zasadzie równorzędności.

Jakie są przykłady samorządowych osób prawnych?

Gmina, powiat, województwo.

Jak powstają samorządowe osoby prawne (wg prezentacji)?

Z mocy prawa (ustawy) i nie podlegają rejestracji.

Co to są korporacyjne osoby prawne?

Działają w oparciu o wkład członków i decyzje członkowskie (np. spółki kapitałowe, spółdzielnie, stowarzyszenia, związki zawodowe, organizacje pracodawców).

Co to są fundacyjne osoby prawne?

Oparte na majątku wniesionym przez fundatora (np. fundacje; w prezentacji także: przedsiębiorstwa państwowe, agencje SP, uczelnie wyższe).

Co to są niepełne osoby prawne?

Jednostki bez osobowości prawnej, ale mające cechy właściwe osobom prawnym.

Przykłady niepełnych osób prawnych z prezentacji?

Spółki osobowe prawa handlowego, wspólnoty mieszkaniowe, inne jednostki organizacyjne.

Jaki przepis KC wskazuje na „niepełne osoby prawne” (z prezentacji)?

Art. 33¹ § 1 k.c.

Co to są kościelne osoby prawne (wg prezentacji)?

Kościoły i związki wyznaniowe uregulowane ustawami oraz ich jednostki organizacyjne, które uzyskują osobowość prawną z chwilą wpisu do rejestru prowadzonego przez właściwego ministra.

Parafia jako kościelna osoba prawna – podstawa (z prezentacji)?

Kan. 515 Kodeksu prawa kanonicznego.

Co to jest zdolność prawna?

Atrybut każdej osoby fizycznej: możliwość bycia podmiotem praw i obowiązków.

Kiedy człowiek nabywa zdolność prawną?

Od chwili urodzenia, w jednakowym stopniu (niezależnie od wieku i stanu zdrowia).

Czy sama zdolność prawna oznacza, że ktoś realnie ma prawa/obowiązki lub może je sam nabywać?

Nie; do samodzielnego wywoływania skutków prawnych potrzebna jest zdolność do czynności prawnych.

Co to jest zdolność do czynności prawnych?

Możliwość wywołania swoim zachowaniem skutków prawnych (dokonywania czynności prawnych).

Od czego zależy zdolność do czynności prawnych?

Od wieku i swobody w podejmowaniu decyzji; rozwija się z upływem czasu wraz ze świadomością.

Jakie są stany zdolności do czynności prawnych (z prezentacji)?

Brak, ograniczona, pełna.

Co wynika z prezentacji o ubezwłasnowolnieniu?

Może być cofnięte/zmienione przez sąd zależnie od stanu psychofizycznego.

Jaki „status” ma osoba ubezwłasnowolniona całkowicie (wg prezentacji)?

Jak osoba do 13 lat.

Jaki „status” ma osoba ubezwłasnowolniona częściowo (wg prezentacji)?

Jak osoba w wieku 13–18 lat.

Jakie są podmioty administracji publicznej (z prezentacji)?

Państwo; osoby prawne prawa publicznego; upoważnione podmioty prawa prywatnego; podmioty administracji zorganizowane wg prawa prywatnego.

Jakie elementy składają się na państwo (wg prezentacji)?

Terytorium, ludność, władza państwowa, zdolność do utrzymywania stosunków z innymi państwami.

Kim są osoby prawne prawa publicznego (wg prezentacji)?

Zdecentralizowane podmioty administracji, samodzielne organizacyjnie i prawnie, wykonujące administrację na własną odpowiedzialność, ale związane z państwem i poddane nadzorowi.

Kim są upoważnione podmioty prawa prywatnego w administracji?

Osoby fizyczne/prawne, którym przepisy przekazują zadania administracji do samodzielnego, władczego wykonywania.

Co to są podmioty administracji zorganizowane według prawa prywatnego?

Osoby prawne prawa prywatnego, którym administracja powierza zadania (często komunalne), posługując się cywilnoprawnymi formami działania.