14.1 Polska w latach 1944-1947

Jakie organizacje utworzył Stalin po powstrzymaniu ataku Trzeciej Rzeszy na ZSRS w celu przejęcia władzy w powojennej Polsce?

Polska Partia Robotnicza, PPR, później Związek Patriotów Polskich i Krajowa Rada Narodowa, KRN.

Co towarzyszyło postępom od stycznia 1944 roku ku Armii Czerwonej na ziemiach polskich?

Jej postępom towarzyszyły rozbrajanie oddziałów Armii Krajowej, masowe aresztowania i deportacja ludności w głąb ZSRS.

W którym momencie zaczęto formować nowy, w pełni zależny od Stalina, ośrodek władzy w powojennej Polsce?

W momencie osiągnięcia przez siły sowieckie linii Bug-u.

Podaj dokładną dniową datę ogłoszenia manifestu czy też powstania Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego.

22 lipca 1944 roku.

Co przekształcono na polecenie Stalina 31 grudnia 1944 r.?

Przekształcono PKWN w Rząd Tymczasowy Rzeczypospolitej Polskiej.

Kiedy ustalono, że władze w Polsce po wojnie przejmie Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej?

Na konferencji w Jałcie.

Jaka była geneza tzw. procesu 16?

W marcu 1945 roku 16 przywódców Polskiego Państwa Podziemnego zgodzili się podjąć rozmowy z komunistami. Zostali oni jednak aresztowani i wywiezieni do Moskwy i osądzeni w ustawionym procesie.

Kiedy mniej więcej powołano Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej? Kto został tam premierem i wicepremierami?

W czerwcu 1945 roku premierem został Edward Osóbka-Morawski, wicepremierami Władysław Gomułka oraz Stanisław Mikołajczyk.

Dlaczego 1 lipca 1945 r. rozwiązała się Rada Jedności Narodowej i co zapowiedziała?

Rada rozwiązała się w proteście wobec utworzenia Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej i zapowiedziała kontynuację walki o wolną i demokratyczną Polskę.

Jaka była jedyna legalna partia opozycyjna po wojnie, po sierpniu 1945 roku?

Polskie Stronnictwo Ludowe.

Jaka była geneza przeprowadzenia przez komunistów referendum budowego?

W celu opóźnienia wyborów do Sejmu, aby też wysądować na sprawie społeczne, sprawdzić skuteczność własnej propagandy oraz udoskonalić metodę fałszowania wyników.

W jaki sposób zostało sformułowane referendum ludowe?

W referendum zadano 3 pytania, które sformułowano w taki sposób, aby dla większości społeczeństwa oczywiste było udzielenie na nie odpowiedzi tak.

W jaki sposób PPR wzywał do głosowania w referendum ludowym poprzez kampanię propagandową?

PPR wzywał do głosowania trzy razy tak.

Jaka była data referendum ludowego i jaki był skutek tego referendum?

W 1946 roku. Jego wyniki zostały drastycznie sfałszowane. Referendum przekonało też władze komunistyczne do zradykalizowania działań uderzających w opozycję.

Jakie działania podjęły władze komunistyczne przed wyborami do Sejmu Ustawodawczego wobec przedstawicieli PSL?

Prowadziły otwarty terror. Kilkadziesiąt tysięcy działaczy PSL aresztowano, a niespełna dwustu zamordowano.

W jakiej formacji komuniści wystąpili do wyborów do Sejmu Ustawodawczego i z czego składała się ta formacja?

Komuniści wystąpili do wyborów w ramach Bloku Demokratycznego, koalicji złożonej z partii satelitskich o nazwach nawiązujących do ugrupowań przedwojennych.

Podaj dokładną dniową datę wyborów do Sejmu Ustawodawczego.

19 stycznia 1947.

Podaj dokładną dniową datę uchwalenia małej konstytucji.

19 lutego 1947.

Jaki był podział władzy według tzw. Małej Konstytucji?

Władzę ustawodawczą miał sprawować jednoizbowy parlament oraz rząd, a władzę wykonawczą rząd i Rada Państwa z prezydentem na czele.

Kto objął funkcję prezydenta i stanowisko premiera po uchwaleniu małej konstytucji?

Funkcję prezydenta objął Bolesław Bierut, a stanowisko premiera Józef Cyrankiewicz.

Jaki był los PSL-u, niezależnego PSL-u, po przegranych i sfałszowanych wyborach?

PSL połączono z kontrolowanym przez komunistów stronnictwem ludowym. W ten sposób powstało Zjednoczone Stronnictwo Ludowe.

Jakie organy represyjne utworzyła Polska Partia Robotnicza w styczniu 1945 roku, aby umocnić swoją władzę?

Powstało Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego, MBP i Milicja Obywatelska.

Najważniejsze podziemia niepodległościowe działające w okresie przejmowania władzy przez komunistów.

Organizacja NIE, Zrzeszenie Wolność i Niepodległość, WIN, Narodowe Siły Zbrojne i Narodowe Zjednoczenie Wojskowe.

Kto oryginalnie miał stanąć na czele organizacji NIE.

Who was originally supposed to lead the NIE organization?

Jakie działania prowadziło Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość?

Organizacja miała prowadzić głównie działania polityczne, jednak zachowała także struktury wojskowe.

Dlaczego wywodziły się Narodowe Siły Zbrojne i Narodowe Zjednoczenie Wojskowe?

Z oddziałów formowanych w czasie wojny przez działaczy Ruchu Narodowego.

Czym była obława augustowska i jak ją też inaczej nazywano?

Była to przeprowadzona w powiecie słowackim i augustowskim akcja pacyfikacyjna, która miała umocnić strach wobec władz. Ze względu na ilość zamordowanych ofiar operacja określa się mianem Małego Katynia.

Wymień wybitne postacie, które aresztowano w ramach amnestii dla podziemia niepodległościowego.

Rotmistrz Witold Pilecki, porucznik Jan Rodowicz, generał August Emil Fjeldorf, czy też Danuta Siedzikówna, pseudonim Inka.

Podaj miesięczną datę obławy augustowskiej.

Lipiec 1945.

Ile polskich obywateli zginęło podczas II wojny światowej?

Około 6 milionów polskich obywateli.

Nie zapadły ostateczne decyzje na temat kształtu granic powojennej Polski.

Podczas konferencji w Poczdamie.

Jakie obszary przyłączono do Polski zgodnie z ustaleniami w Poczdamie?

Warmię i Mazury, Górny i Dolny Śląsk, Pomorze z Gdańskiem oraz Ziemię Lubuską.

Jaki był stan ziem odzyskanych w momencie przyłączenia do Polski?

Były to tereny o dużym potencjale gospodarczym, jednak bardzo zniszczone przez działania wojenne i rabunkową politykę Armii Czerwonej.

Ilu Niemców wysiedlono z Polski i do jakich stref okupacyjnych?

Do brytyjskiej i sowieckiej stref okupacyjnych wysiedlono około 6 milionów Niemców.

Ilu Ukraińców wysiedlono z Polski do Związku Radzieckiego?

Około pięćset tysięcy Ukraińców.

Kogo sprowadzono w zamian za Niemców na ziemie odzyskane?

Sprowadzono repatriantów, obywateli polskich ze Związku Sowieckiego, reemigrantów z Francji i Jugosławii oraz byłych więźniów obozów koncentracyjnych i robotników przymusowych wywiezionych w czasie wojny do Niemiec.

Podaj miesięczny okres trwania akcji Wisła.

Kwiecień–lipiec 1947.

Jaka była geneza Akcji Wisła?

Ukraińska Powstańcza Armia starała się przeciwdziałać wysiedlaniu Ukraińców. Aby zlikwidować zaplecze dla oddziałów UPA, przeprowadzono właśnie tę akcję.

Jaki był największy przejaw antysemityzmu wobec ludności żydowskiej powracającej do Polski?

Dramatyczny przebieg miał pogrom kielecki, podczas którego z rąk mieszkańców miasta zginęło 42 Żydów.

W którym roku Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego wydał dekret o reformie rolnej?

W 1944.

W którym roku uchwalono ustawę o nacjonalizacji przemysłu?

W 1946 roku.

W którym roku rozpoczęto tak zwaną bitwę o handel? Pod jakimi hasłami ją prowadzono i jaki był rzeczywisty cel?

Prowadzono pod hasłami walki ze spekulacją i czarnym rynkiem i jej rzeczywistym celem była jednak likwidacja handlu prywatnego.

Jaka była oficjalna nazwa tak zwanego planu trzyletniego?

Plan odbudowy gospodarczej.

W jakie lata przypadał tak zwany plan trzyletni?

1947-1949.

Co zakładał plan trzyletni?

Podniesienie stopy życiowej powyżej poziomu sprzed wojny, likwidację bezrobocia, reorganizację struktur gospodarczo-społecznych, odbudowę zniszczeń, scalenie ziem odzyskanych.

Jaki był wynik planu trzyletniego?

Plan trzyletni został zrealizowany. Udało się zwiększyć dochód narodowy, produkcję żywności, stopień zatrudnienia i przeprowadzić założone inwestycje.

Jaką inicjatywę wprowadzono w okresie realizacji planu trzyletniego, która miała zwiększać produktywność i na czym ona polegała?

Wprowadzono wyścig pracy, robotników zachęcano do współzawodnictwa w przekraczaniu wyznaczonych norm produkcyjnych, a zwycięzcom przyznawano tytuł przodowników pracy.